Их гүрнүүдийн ширүүн өрсөлдөөний эрин үед далайн гарцгүй ардчилсан орнуудын хувьд өөрсдийн дипломат харилцааны багцыг тэнцвэртэй хадгалах нь том сорилт болж байна хэмээн The Organization for World Peace онцлон тэмдэглэжээ.

Их гүрнүүдийн ширүүн өрсөлдөөний эрин үед далайн гарцгүй ардчилсан орнуудын хувьд өөрсдийн дипломат харилцааны багцыг тэнцвэртэй хадгалах нь том сорилт болж байна. Энэхүү нарийн тэнцвэржүүлэлт нь ХБНГУ-ын Холбооны Ерөнхийлөгч Франк-Вальтер Штайнмайерийн урилгаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Берлин хотод албан ёсны айлчлал хийх үеэр гол анхаарлын төвд байлаа. Энэхүү айлчлал нь Европ-Азийн харилцаанд чухал ач холбогдолтой бөгөөд сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд хоёр орны хооронд өрнөж буй хамгийн чухал хоёр талт хамтын ажиллагаа болж байна. "МОНЦАМЭ" агентлагийн мэдээлснээр, хоёр улсын төрийн тэргүүн нарын хэлэлцүүлэг хамтарсан "ногоон үйлдвэрлэл" болон "сэргээгдэх эрчим хүчний төсөл хөтөлбөрүүд" санаачилгыг өргөжүүлэх, хөгжлийн хэлэлцээрүүдийг баталгаажуулахад чиглэжээ. Үүний цаад суурь нь Монгол Улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагааг геополитикийн хараат байдал руу шилжүүлэхгүй байхыг зорьдог, удаан хугацаанд баримталж буй "Гуравдагч хөрш"-ийн бодлого юм. Энэхүү бодлого нь Монгол Улсын эдийн засгийг өөрийн залгаа хоёр хөрш болох Орос, Хятадаас өөр орнуудтай холбох замаар хөгжүүлэхэд үндэслэдэг.

Газар зүйн хувьд хойд талаараа Орос, өмнөд талаараа Хятад улстай хашигдсан Монгол Улс нь дэлхийн хамгийн эмзэг геополитикийн байрлалуудын нэгийг эзэлдэг. Улаанбаатар хот өөрийн ардчилсан институцийг хамгаалахын тулд "гуравдагч хөршүүд" (Герман, Япон, Өмнөд Солонгос болон АНУ) гэгддэг орнуудтай улс төр, соёл, худалдааны хэлхээ холбоо тогтоохыг эрмэлзсээр ирсэн. Барууны орнууд Москвад тавьсан хориг арга хэмжээ болон Бээжинтэй хийх худалдааны харилцаа улам бүр ширүүсэж буй энэ үед уг бодлогыг хэрэгжүүлэх нь тун эмзэг бөгөөд эрсдэлтэй байна. Монгол Улс цахилгаан эрчим хүч, түлш шатныхаа хангамжийг Оросын эрчим хүчнээс бүрэн хамааралтайгаар шийддэг. Мөн өмнөд хилээр гарч буй ашигт малтмалын экспортынх нь 80 гаруй хувь нь Хятадын үйлдвэрлэл рүү урсдаг. "Konrad-Adenauer-Stiftung" сангийн шинжилгээнд дурдсанаар, Ухнаагийн Хүрэлсүхийн Берлин дэх даалгавар нь Монгол Улсад "амьсгаа авах орон зай" олгох зорилготой ажээ. Энэ нь тус улсыг аль ч хөршийнхөө эдийн засгийн шахалтад өртөхгүйгээр, олон улсын харилцаанд дүрмэнд суурилсан дэг журмыг баримталсан, төвийг сахисан тоглогч хэвээр үлдэх боломжийг бүрдүүлэхэд чиглэж байна.

Энэ удаагийн дипломат харилцааны гол элемент нь дэлхий дахины сэргээгдэх эрчим хүчний шилжилтэд нэн шаардлагатай Монголын нэн чухал түүхий эдийн асар их нөөц юм. Тус улсад одоогоор ашиглагдаагүй байгаа зэс, лити, уран болон бусад материалын асар их нөөц бий. Герман улс 2011 онд Монгол Улстай түүхий эдийн албан ёсны түншлэл тогтоосон. Германы засгийн газар өөрийн нэн чухал нийлүүлэлтийн сүлжээг зөвхөн нэг эх үүсвэрээс бүрэн хамааралтай байхаас сэргийлж, төрөлжүүлэх хандлагыг идэвхтэй баримталж байна. ХБНГУ-ын Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн яамны бодлогын товхимолд дурдсанаар, Германы техникийн туслалцаа нь Улаанбаатар дахь Герман-Монголын хамтарсан Технологийн их сургуулийг дэмждэг. Үүний зорилго нь Монгол Улсыг зөвхөн түүхий эд олборлох цэг гэж үзэхээс илүүтэйгээр, дотоодын боловсруулах хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхэд оршиж байна. Европын засаглал ба аюулгүй байдлын хүрээлэнгийн "Аюулгүй байдал ба худалдааны тойм"-д тэмдэглэснээр, Монголын уран болон бусад нэн чухал ашигт малтмалыг ашиглах нь Европын нийлүүлэлтийн сүлжээг мэдэгдэхүйц төрөлжүүлэх боломжийг олгохын зэрэгцээ Улаанбаатарт эдийн засгаа шинэчлэхэд шаардлагатай тусгаар тогтнолын орлогыг бүрдүүлж өгөх юм. Улаанбаатар үргэлж эерэг төвийг сахих, цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх, олон талт үзэл баримтлалыг тууштай дэмжиж ирсэн. Гагцхүү цорын ганц бодит асуудал нь ложистикийн бүрэн хүндрэл юм. Бүс нутгийн эрчим хүчний мэргэжилтнүүдийн онцолж байгаагаар, далайн гарцгүй улс учраас Монгол Улсын Европ руу илгээхийг хүсэж буй баяжуулсан ашигт малтмалын бүтээгдэхүүн эсвэл өндөр технологийн тоног төхөөрөмжийн килограмм тутам нь Оросын төмөр зам эсвэл Хятадын боомтуудаар дамжих ёстой болдог. Энэ нь тус улсыг хил гэнэт хаагдах эсвэл тариф огцом өсөх эрсдэлд маш өндөр түвшинд өртөмтгий болгож байна.

Олон улсын хамтын нийгэмлэг зөвхөн арилжааны шинжтэй түүхий эдийн хэлцэл хийхээс цааш давж, урт хугацааны олон талт тэсвэртэй байдалд хөрөнгө оруулалт хийх ёстой. Герман улс олон улсын хөдөлмөрийн хуулиар хамгаалагдсан байгаль орчны стандарт, орон нутгийн иргэдийн эрх ашгийг тодорхой баримтлах замаар Монгол Улсын эдийн засгийн бие даан шийдвэрлэх эрхийг дотоодын боловсруулалтаар дамжуулан дэмжих боломжтой. НҮБ болон Дэлхийн банк Төв Азийн транзит коридоруудтай хамтран ажиллаж, далайн гарцгүй хөгжиж буй орнуудад ашигтай, олон улсын хэмжээнд баталгаажсан худалдааны замуудыг албан ёсны болгох хэрэгтэй. Европын ардчилсан орнууд Монгол Улсын энх тайвны төлөөх идэвхтэй дипломат үйл ажиллагаанд институцийн хүчтэй дэмжлэг үзүүлэх ёстой. Ил тод сүлжээнүүд нь үндэсний аюулгүй байдлыг хамтын дипломат түншлэлээр дамжуулан хамгийн сайн хадгалж чадна гэдгийг дэлхийн хамтын нийгэмлэгт харуулах боломжийг олгоно хэмээн тус хэвлэл онцолжээ.