Өнөөдөр Монгол Улсад үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 113 жилийн ой тохиож байна. Энэ өдөртэй давхцан олон улсын хэмжээнд хэвлэлийн эрх чөлөөний нөхцөл байдалд хийсэн шинэ үнэлгээ анхаарал татаж байна.

Reporters Without Borders (RSF) байгууллагаас гаргасан 2025 оны Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний индекс-ээр Mongolia 180 орноос 102 дугаар байрт эрэмбэлэгдэж, хэвлэлийн эрх чөлөө дунджаас доогуур түвшинд үнэлэгджээ.

Дэлхийн хүн амын тал илүү нь “маш ноцтой” нөхцөлтэй орнуудад

RSF-ийн тайланд дурдсанаар дэлхийн хүн амын талаас илүү буюу 4.25 тэрбум хүн хэвлэлийн эрх чөлөө “маш ноцтой” гэж үнэлэгдсэн 42 улсад амьдарч байна. Эдгээр улсыг индексийн газрын зурагт тод улаан өнгөөр тэмдэглэсэн бөгөөд сэтгүүлчдийн ажиллах орчинд амь нас, эрх чөлөөнд ноцтой эрсдэл учирдаг байна.

Харин дэлхийн хүн амын 0.8 хүрэхгүй хувь нь хэвлэлийн эрх чөлөө бүрэн баталгаажсан орнуудад амьдарч байгаа бол 8 хүрэхгүй хувь нь “сайн” эсвэл “хангалттай” нөхцөлтэй орнуудад амьдарч байгаа нь дэлхий дахинд мэдээллийн эрх чөлөөний хямрал гүнзгийрч байгааг харуулж байна.

Хэвлэлийн эрх чөлөө хамгийн доогуур орнууд

Индексийн доод хэсэгт хэвлэлийн эрх чөлөөнд хамгийн их хязгаарлалттай орнууд багтжээ. Үүнд:

• Eritrea — 180 дугаар байр

• North Korea — 179 дүгээр байр

• China — 178 дугаар байр

Эдгээр улс оронд төрийн цензур өндөр, сэтгүүлчдийн эсрэг хүчирхийлэл түгээмэл, мэдээллийн урсгалд төрийн хатуу хяналт тогтсон гэж RSF дүгнэжээ.

Монголын сэтгүүл зүй 113 жилийн түүхтэй

Монголын үндэсний сэтгүүл зүйн эхлэл нь 1913 онд анхны тогтмол хэвлэлүүд бий болсноор тавигдсан гэж үздэг. Түүнээс хойш Монголын хэвлэл мэдээлэл улс төр, нийгэм, эдийн засгийн өөрчлөлтүүдийг туулан хөгжиж, өнөөдөр олон нийтийн мэдээлэл авах эрхийг хангах, төр нийгмийн хяналт тавих чухал институцийн нэг болжээ.

Харин олон улсын индексийн дүнгээс харахад хэвлэлийн эрх чөлөө, мэдээллийн ил тод байдлыг бэхжүүлэх, сэтгүүлчдийн аюулгүй орчныг сайжруулах шаардлага хэвээр байгааг шинжээчид онцолж байна.

Монголын үндэсний сэтгүүл зүйн 113 жилийн ойн энэ өдөр хэвлэл мэдээллийн салбарынхны өмнө мэргэжлийн ёс зүй, хараат бус байдал, мэдээллийн эрх чөлөөг хамгаалах асуудал улам чухал хэвээр байгааг олон улсын үнэлгээ дахин сануулж байна.