ТАТАР МАЙДАР
Монгол, Оросын төрийн тэргүүнүүдийн уулзалт: Эдийн засаг, эрчим хүчний салбарт том эргэлт гарна
Уулзалтын эхэнд ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин энэ онд хоёр улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 105 жилийн ой тохиож байгааг онцлов. Мөн 2026 оны эхний хагаст хоёр орны худалдааны эргэлт 18 гаруй хувиар өсөж, эерэг үзүүлэлттэй байгааг дурдсан юм. Үүнээс гадна, Монгол Улс ШХАБ-д "түнш улс"-ын статустай болохоор шийдвэрлэснийг албан ёсоор мэдэгдлээ.
Уулзалтаар хэлэлцсэн гол салбарууд:
1. Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр ба ноолуур
2026 оны 7 дугаар сараас хэрэгжиж эхэлсэн Монгол Улс болон ЕАЭЗХ (Евразийн эдийн засгийн хуулга)-ны хоорондын Түр хугацааны чөлөөт худалдааны хэлэлцээр нь хоёр орны бизнест том боломж олгож байна.
- Монголын экспорт: Мах, ноолуур, арьс шир, ноос зэрэг хөдөө аж ахуйн гаралтай 367 нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг ЕАЭЗХ-ны зах зээлд гаалийн татваргүй буюу хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр гаргаж эхэлсэн. Одоогийн байдлаар Москва, Санкт-Петербург хотуудын тансаг зэрэглэлийн худалдааны төвүүдэд Монгол ноолуурын дэлгүүрүүд үүдээ нээгээд байна.
- Оросын экспорт: Оросын талаас сүүн бүтээгдэхүүн, чихэр, автомашин, гоо сайхны бүтээгдэхүүнийг Монголд нийлүүлэх боломж нэмэгдсэн. Монгол Улс өөрийн дотоодын зах зээлээ хамгаалах үүднээс сүү, өндөг, улаан буудай зэрэгт тодорхой квот тогтоожээ.
2. Эрчим хүч ба Цөмийн станцын төсөл
Монгол Улс шатахуун, дизель түлш болон эрчим хүчний нэмэлт эх үүсвэрээ ОХУ-аас бүрэн хамааралтайгаар импортолдог хэвээр байна. Уулзалтын үеэр дараах төслүүдийг хэлэлцэв:
- ДЦС-3 төсөл: Улаанбаатар хотын ДЦС-3-ыг шинэчлэх, өргөтгөх ажил Оросын талтай хамтран үргэлжилнэ.
- Бага чадлын цөмийн станц (БЧЦС): Оросын "Росатом" корпорациас Монголд бага чадлын цөмийн реактор барих саналыг тавьсан бөгөөд Монголын тал үүнийг судалж байна. Уг цөмийн станцыг Монгол Улсын шинээр байгуулахаар төлөвлөж буй шинэ нийслэл "Шинэ Хархорум" хотын ойролцоо барихаар төлөвлөж байгаа аж.
3. Төмөр замын шинэчлэл ба Хөшигийн хөндийн салаа зам
Улаанбаатар төмөр замын 2026–2030 оны техникийн шинэчлэлийн хүрээнд төв шугамын (Улан-Удэ – Наушки – Сүхбаатар – Улаанбаатар – Замын-Үүд – Эрээн) тээвэрлэх хүчин чадлыг 50 хувиар нэмэгдүүлж, 2030 он гэхэд жилд 50 сая тонн ачаа тээвэрлэх зорилт тавьжээ.
- Шинэ чиглэл: Багахангай өртөөнөөс Төв аймгийн Хөшигийн хөндий рүү чиглэсэн шинэ төмөр замын салаа барихаар техникийн төлөвлөгөөг боловсруулж байна. Энэ нь Олон улсын нисэх онгоцны буудал болон ирээдүйн дагуул хот болох "Хүннү сити"-г холбох стратегийн ач холбогдолтой юм.
4. "Шинэ Хархорум" хотын бүтээн байгуулалт
Улаанбаатар хотын хэт төвлөрөл, түгжрэл, агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор Орхон голын хөндийд 500 мянган хүн амтай "Шинэ Хархорум" хотыг байгуулах мастер төлөвлөгөө гарсан. Ойролцоогоор 30 тэрбум ам.доллароор үнэлэгдэж буй уг супер төслийн барилгын ажил, материал нийлүүлэлтэд Орос, Хятадын девелопер компаниуд идэвхтэй оролцох хүлээлттэй байна. Төслийн үндсэн үе шатууд "Алсын хараа-2050" урт хугацааны хөтөлбөрийн хүрээнд хийгдэнэ.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин нар ШХАБ-ын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр уулзаж, эрчим хүч, газрын тос, дэд бүтэц, худалдаа болон байгаль орчны салбарт хамтран ажиллах багц баримт бичгүүдийг баталж, тодорхой тохиролцоонд хүрэв.
Хоёр улсын төрийн тэргүүнүүдийн яг тохиролцсон гол ажлуудыг салбараар нь ангилж, дэлгэрэнгүй харуулбал:
1. Түлш, эрчим хүчний салбар
- Газрын тос, шатахууны тогтвортой нийлүүлэлт: Олон улсын зах зээлд доголдолтой байгааг үл харгалзан ОХУ-ын зүгээс Монгол Улсад газрын тосны бүтээгдэхүүн, шатахуун болон онгоцны түлшийг тогтвортой нийлүүлж, түлшний аюулгүй байдлыг хангах хэлэлцээрт гарын үсэг зурав.
- ДЦС-3-ын шинэчлэл: Улаанбаатар хотын Гуравдугаар цахилгаан станцын (ДЦС-3) өргөтгөл, шинэчлэлийн төслийн үндсэн баримт бичгийг боловсруулах гэрээг баталлаа.
- Цөмийн эрчим хүч: Оросын "Росатом" корпорацитай хамтран Монголд бага болон дунд оврын Атомын цахилгаан станц (АЦС) барих асуудлыг урагшлуулахаар ярилцав.
- Эгийн голын УЦС: Тус усан цахилгаан станцын төслийг урагшлуулахын тулд хоёр улсын эрдэмтэн, судлаачдын хамтарсан ажлын хэсгийн үйл ажиллагааг эрчимжүүлэхээр тохиров.
- Байгалийн хийн хоолой: ОХУ-аас Монголын нутгаар дамжуулан БНХАУ руу татах байгалийн хийн хоолойн төслийн хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэхээр боллоо.
2. Тээвэр, логистикийн салбар
- УБТЗ-ын хүчин чадлыг нэмэх: "Улаанбаатар төмөр замын" техник, технологийг шинэчилж, ирэх 5 жилд ачаа тээврийн хүчин чадлыг одоо байгаа 30 сая тонноос 50 сая тоннд хүргэхээр тохиролцов.
- Баруун, зүүн болон төв коридор: Монгол, Орос, Хятадыг холбосон төмөр замын баруун болон зүүн коридор байгуулах боломжийг судалж, гурван улсын транзит тээврийн урсгалыг өргөжүүлэхээр болсон.
3. Худалдаа, олон улсын харилцаа
- Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр: 2026 оны 7 дугаар сараас хэрэгжиж эхэлсэн Монгол Улс, ЕАЭЗХ-ны Түр худалдааны хэлэлцээрийн хүрээнд Монголын малын гаралтай болон ноолууран бүтээгдэхүүнийг Оросын зах зээлд гаргах, худалдааны тэнцвэргүй байдлыг бууруулахад анхаарна.
- ШХАБ-ын статус: Монгол Улс Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагад (ШХАБ) "ажиглагч"-аас "түнш улс"-ын статус авахаар шийдвэрлэснийг талууд баталгаажуулав.
- Бүс нутгийн чуулган: Хоёр улсын хамтарсан төсөл, хөтөлбөрүүдийг хэлэлцэх 400 гаруй төлөөлөгч оролцох бүс нутгийн чуулганыг энэ сарын 14-15-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо зохион байгуулахаар товлов.
4. Байгаль орчин, эрүүл мэнд
- Байгаль нуур, Сэлэнгэ мөрнийг хамгаалах: Хил дамнасан усны нөөц болох Байгаль нуур болон Сэлэнгэ мөрний сав газрыг хамгаалах асуудлаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам хоорондын Харилцан ойлголцлын санамж бичигт гарын үсэг зурав.
- Тарваган тахалтай тэмцэх: Хил залгаа бүс нутагт тарваган тахал өвчнөөс сэргийлэх, тархалтыг хянах эрүүл мэндийн хамтын ажиллагааны хэлэлцээрийг баталлаа.
|
)
Улс төр
