БНХАУ-ын Коммунист намын Төв хорооны онол, улс төрийн албан ёсны хэвлэл болох "Qiushi" сэтгүүл дээр гарсан нэгэн нийтлэлийг Zogii.mn орчуулан хүргэж байна.  

Монгол Улс, БНХАУ нь уул усаар холбогдсон чухал хөршүүд юм. Олон улсын ээдрээтэй нөхцөл байдлыг үл харгалзан хоёр улсын эдийн засаг, худалдааны хамтын ажиллагаа харилцан ашигтай, хамтдаа хожих (win-win) зарчмаар амжилттай урагшилж, бүс нутгийн тогтвортой байдалд эерэг нөлөө үзүүлсээр байна.

Монгол Улс эрдэс баялгаар баялаг бол БНХАУ нь асар том зах зээл, дэвшилтэт технологийн туршлагатай. Энэхүү эдийн засгийн харилцан нөхөх давуу тал нь хоёр улсын түншлэлийг хөдөлгөгч гол хүч болж байна.

1. Худалдааны цар хүрээ өргөжиж, хамтын ажиллагааны суурь бэхжив

Монгол Улсын статистик мэдээллээр, 2025 онд Монгол-Хятадын худалдааны эргэлт 18.7 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь Монгол Улсын гадаад худалдааны нийт эргэлтийн 69.2 хувийг эзэлжээ. Экспортын бүтцийн хувьд БНХАУ-д гаргасан бүтээгдэхүүний 92.6 хувийг эрдэс баялаг, 5.3 хувийг хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн бүтээгдэхүүн бүрдүүлсэн байна. БНХАУ нь олон жил дараалан Монгол Улсын хамгийн том худалдааны түнш, хамгийн том экспортын зах зээл хэвээр байна.

Урт хугацааны хөгжлийн явцыг харвал, Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны боомтуудаар дамжсан Монголын ачаа тээвэрлэлт 2025 онд 100 сая тонноос давж, түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн. Түүнчлэн 2026 оны эхний хоёр сарын байдлаар ачаа эргэлт 20 сая тоннд хүрсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 54.6 хувиар өссөн үзүүлэлт юм.

2. Дэд бүтцийн холболт ба боомтуудын хүчин чадал

Далайд гарцгүй орны хувьд тээвэр логистикийн холболт нь хөгжлийн хамгийн том хөшүүрэг болдог. Хоёр улсын хөгжлийн стратегийг уялдуулах хүрээнд дэд бүтцийн томоохон ажлууд амжилттай хэрэгжиж байна.

Бүтээн байгуулалтын тод жишээ нь, Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын ажил өнөөдөр 65 хувийн гүйцэтгэлтэй үргэлжилж, урт гүүрийн 760 дам нурууг угсарч дуусгаад байна. Жилд 30 сая тонн ачаа тээвэрлэх хүчин чадалтай энэхүү хос царигтай төмөр зам 2027 оны дөрөвдүгээр сард ашиглалтад орсноор хоёр улсын экспортын өрсөлдөх чадвар шинэ шатанд гарах юм.

Мөн бусад боомтуудын нэвтрүүлэх чадвар ч үлэмж нэмэгдэж байна. Жишээлбэл, Мандал (Mandula) боомт 2025 онд шинэчлэгдсэнээр өдөр тутмын ачаа тээвэрлэлтийн хүчин чадал нь 50 мянган тонноос 80 мянган тонн болж, үр ашиг нь 60 хувиар өсжээ.

3. Нээлттэй платформууд болон дүрэм журмын уялдуулалт

2026 онд Өвөр Монголын зүгээс иж бүрэн бондын бүсүүдийг шинэчлэх, хил дамнасан цахим худалдааг хөгжүүлэх болон "Эрээн-Замын-Үүд" эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бүсийг байгуулахад голлон анхаарч байна. Тус чөлөөт бүсийн дэд бүтцэд 2026 онд 100 сая юанийн (14.47 сая ам.доллар) хөрөнгө оруулалт хийхээр төлөвлөжээ.

Чанарын өндөр түвшний түншлэлд зөвхөн "хатуу дэд бүтэц" (зам, тээвэр) хангалтгүй бөгөөд "зөөлөн дэд бүтэц" буюу дүрэм журам, стандартыг уялдуулах ажил чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Өнөөдөр Сэхэ-Шивээхүрэн боомтод хамтарсан хяналт шалгалт, уялдуулсан чөлөөлөх механизмыг нэвтрүүлсэн. Мөн хамтын ажиллагааны үр дүнд Монгол Улс уул уурхай, барилга, тээврийн хэрэгслийн инженерчлэл, төмөр замын салбарт Хятадын 56 стандартыг өөртөө нутагшуулан мөрдөж байна.

Хамтдаа бүтээх ирээдүй

Монгол, Хятад улсууд бол салж болшгүй хөршүүд, тусгаарлаж болшгүй түншүүд юм. БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд асан Шэнь Миньжуаний тэмдэглэснээр: "Олон улсын нөхцөл байдал хэрхэн өөрчлөгдсөнөөс үл хамааран Хятад улс Монголын хувьд найдвартай, итгэлтэй түнш хэвээр байх болно" гэсэн юм.

Хятад улсын 15 дугаар таван жилийн төлөвлөгөө болон Монгол Улсын хөгжлийн шинэ таван жилийн төлөвлөгөөнүүд ийнхүү харилцан уялдаж байгаа нь хоёр орны ард түмэнд бодит үр өгөөжөө өгч, бүс нутгийн энх тайван, хөгжил цэцэглэлтэд үнэтэй хувь нэмэр оруулж байна.