ТАТАР МАЙДАР
Дэлхийн улс орнуудын хүн ам зүйн бүтэц маш эрчимтэй өөрчлөгдөж, Африк тивийн орнуудад хүүхдийн хүн ам огцом өсөж (Бүгд Найрамдах Төв Африкийн Улсад 18 хүртэлх насны хүүхэд 56.2%-ийг эзэлж байна), Зүүн Азийн өндөр хөгжилтэй орнууд (Өмнөд Солонгос, Япон) түүхэн дэх хамгийн хүнд хөгшрөлтийн хямралтай (хүүхдийн хувь 12-14%) нүүр тулаад байна.
Эдгээр өгөгдлийг Visual Capitalist Voronoi платформоос мэдээлсэн бол энэхүү дэлхийн хүн ам зүйн хоёр туйлт шилжилтийн үед Монгол Улс эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийг хэд дахин хурдасгах "Хүн ам зүйн цонх үе"-ийн алтан үе дээрээ явж байгааг үндэсний болон олон улсын тоо баримтууд бататгалаа.
Үндэсний статистик: Монгол Улсын хүн ам зүйн өнөөгийн дүр зураг
Үндэсний статистикийн хороо (ҮСХ) болон НҮБ-ын Хүүхдийн Сангийн хамтарсан хамгийн сүүлийн үеийн судалгаа болон тооллогын дүнгээр:
- Хүүхдийн жин тодорхой хувь: Монгол Улсын нийт хүн амын яг 37.1 хувийг 0-17 насны хүүхдүүд эзэлж байна. Энэ нь Зүүн Азийн дунджаас даруй 2.5 дахин өндөр үзүүлэлт юм.
- Хүн амын дундаж нас: Манай улсын хүн амын медиан (дундаж) нас 28.8-д хүрсэн нь дэлхийн дунджаас (31 нас) залуу, эрч хүчтэй хэвээр байгааг харуулж байна.
- Цонх үе нарийсах дохио: Гэвч хүн ам зүйн цонх үе мөнхийн биш юм. 0-14 насны хүүхдийн нийт хүн амд эзлэх хувь өмнөх үеүдээс буурч 30.6% болсон бол хөдөлмөрийн насны хүн ам (15-64 нас) 63.7%-ийг эзэлж байна. Энэ нь тэжээгч буюу ажиллах хүчний давуу тал одоо хамгийн дээд цэгтээ ирснийг илтгэнэ.
"Хүн ам зүйн цонх үе" яагаад Монголд "Алтан боломж" вэ?
Энэхүү үе шат нь улс орны түүхэнд ганц удаа шахуу тохиодог бөгөөд ажиллах хүчний нөөц хамгийн элбэг, харин тэдний дээр ирэх хүүхэд болон өндөр настны эдийн засгийн ачаалал хамгийн бага байдаг үе юм. Азийн бар орнууд (Сингапур, Өмнөд Солонгос) яг энэ үеийг ашиглаж эдийн засгийн үсрэнгүй хөгжилд хүрч байв.
Өнөөдрийн 1.3 сая орчим хүүхэд, залуус бол ирэх 10-20 жилд Монгол Улсыг чирэх хамгийн гол хөдөлгөгч хүч, хөдөлмөрийн зах зээлийн "цус сэлбэлт" юм.
Бодлогын шийдвэртэй алхмууд шаардлагатай
Улс орны хүн ам насжих зүй тогтол руу алхахаас өмнө (Монголын дундаж нас жилээс жилд ахиж байна) энэхүү алтан боломжийг амжиж ашиглахын тулд дараах салбарт дорвитой хөрөнгө оруулалт хийхийг шинжээчид сануулж байна:
- Боловсролын чанар (37.1%-ийн ирээдүй): Хүүхэд бүрийг технологи, бүтээмж, дэлхийн ур чадварт сургах хөрөнгө оруулалтыг эрс нэмэх.
- Хот, хөдөөгийн тэнцвэр: Судалгаагаар хөдөө орон нутагт хүүхдийн эрүүл мэнд, цэцэрлэгийн хүртээмж сул байгаа нь тэгш бус байдлыг үүсгэж буй тул орон нутгийн дэд бүтцийг дэмжих.
- Ажлын байрны бэлтгэл: Залуус сургуулиа төгсөөд гадаад руу дүрвэх биш, эх орондоо өндөр бүтээмжтэй ажиллах үйлдвэржилт, дижитал эдийн засгийг одооноос бүтээх.
Хэрэв бид өнөөдөр хүүхэд, залуучуудынхаа хөгжилд Үндэсний статистикийн бодит тоон дээр суурилсан зөв бодлого хэрэгжүүлж чадвал Монгол Улс ирэх арван жилүүдэд бүс нутагтаа хамгийн эрч хүчтэй, өсөлттэй эдийн засагтай орон болох бүрэн боломжтой байна.
|
Нийгэм
