Үе үеийн залуусыг нийгэм янз бүрээр тодорхойлж, шүүмжилж, бас биширсээр ирсэн. Тэгвэл өнөөдөр дэлхийн соёл, эдийн засгийн чиг хандлагыг тодорхойлж буй АНУ болон Өмнөд Солонгос улсад 1990-ээд оны сүүлээс 2010-аад оны эхэн үеийнхнийг нэгтгэсэн Gen Z үеийнхний тухай хэрхэн шуугиж байна вэ? Бодит судалгаа, эх сурвалжуудад үндэслэн тэдний тухай өрнөж буй халуун сэдвийг багцлан хүргэж байна.

АНУ: "Амиа хичээсэн" гэж ад үзэгдэвч хөдөлмөрийн зах зээлийг шинэчлэгчид

Америкийн нийгэмд Gen Z үеийнхнийг хамгийн нээлттэй, прагматик, гэхдээ уламжлалт тогтолцоог эвддэг тул хамгийн их шүүмжлүүлдэг үе гэж тодорхойлдог.

АНУ-ын Gallup судалгааны байгууллагын мэдээллээр, Gen Z үеийнхэн ажлын байран дээр зөвхөн "цалин" харахаа больсон. Тэд хувийн амьдрал болон ажлын тэнцвэрийг (Work-Life Balance) нэгдүгээрт тавьж, илүү уян хатан нөхцөл, алсын зайн ажлыг шаардаж байна. Хэрэв ажлын орчин хортой санагдвал тэд шууд л ажлаа орхидог бөгөөд үүнийг нь Америкийн хэвлэлүүд "Чимээгүй холдолт" (Quiet Quitting) хэмээн нэрлэж, ажил олгогчдыг хүнд байдалд оруулж байна гэж шүүмжилдэг. Тэднийг ахмад үеийнхэн нь "тууштай бус, аминчхан" гэж ад үздэг ч залуус бусдын хэл амнаас эмээлгүй өөрсдийн сэтгэл зүйн эрүүл мэндийг нэгдүгээрт тавьж байна.

АНУ-ын Сэтгэл судлалын холбооны (APA) тайланд дурдсанаар, Gen Z нь өмнөх үеийнхэнтэй харьцуулахад сэтгэл түгшилт, гутралд орох магадлал хамгийн өндөр үе юм. Тэд цахим орчин, уур амьсгалын өөрчлөлт, эдийн засгийн тодорхойгүй байдлаас болж ирээдүйдээ маш их санаа зовдог. Гэвч сайн тал нь тэд ад үзэгдэхээс айлгүй, сэтгэл зүйн асуудлаа нуулгүй ил тод ярилцаж, эмчилгээ хийлгэхийг хэвийн зүйл гэж үздэгээрээ онцлогтой.

Өмнөд Солонгос: "МЗ Үе" ба Корпорацын хатуу соёлыг эсэргүүцэгчид

Өмнөд Солонгост Gen Z-ийг Милленниал үеийнхэнтэй нэгтгэн "МЗ үе" (MZ Generation) гэж нэрлэх нь түгээмэл. Тэд уламжлалт К-соёлын хатуу дүрэм журмыг хамгийн ихээр эсэргүүцэж, өөрийн гэсэн замаар алхаж буй давхарга юм.

Солонгосын The Korea Herald болон дотоодын хэвлэлүүдийн онцолж буйгаар, Солонгосын уламжлалт "Хишиг хүртэх" мэт даргаа дагаж оройн хоолонд заавал орох, илүү цагаар үнэгүй ажиллах соёлыг Gen Z залуус огт хүлээн зөвшөөрдөггүй. Тэд хувийн орон зай, хувь хүний үзэл бодлоо зоригтой хамгаалж, ажлын цаг дуусмагц шууд харихыг илүүд үздэг. Энэ хандлага нь хуучинсаг удирдлагуудын хувьд "зохион байгуулалтгүй, хамт олонч бус" гэж шүүмжлүүлж, ад үзэгдэх шалтгаан болдог ч залуус өөрийн үнэ цэнийг бусдын шаардлагаар солихыг хүсдэггүй байна.

• АНУ болон Европын орнууд (Хувь хүний эрх чөлөө): Америк, Англи зэрэг орнуудад нийтийн тээвэрт хэн нэгэнд "хөгшин" гэдэг шалтгаанаар суудал тавьж өгөх нь эсрэгээрээ тухайн хүнийг доромжилсон, "Та сул дорой, өтөлсөн харагдаж байна" гэж хэлсэнтэй адил гэж үздэг. Тэнд зөвхөн хөгжлийн бэрхшээлтэй, жирэмсэн эсвэл бэртэж гэмтсэн хүмүүст л суудал тавьдаг бөгөөд Gen Z залуус "хүн бүр ижил эрхтэй" гэсэн зарчмаар хэнд ч суудал тавилгүй өөрийн орон зайгаа эдэлдэг нь хэвийн соёлд тооцогддог.
• Өмнөд Солонгос (Зориулалтын суудал): Солонгосын метро, автобусанд ахмадууд, жирэмсэн эхчүүдэд зориулсан тусгай өнгөтэй суудал (Priority seats) тусдаа байдаг. Тэндхийн Gen Z залуус жирийн суудал дээр сууж байхдаа ахмад хүн орж ирсэн ч суудал тавьж өгөх нь ховор. Тэд "Ахмадуудын суудал нь цаанаа тусдаа байгаа" гэж үздэг бөгөөд уламжлалт К-соёлын хэт хүндэтгэлийн дүрмээс татгалзаж, өөрийн тав тухыг нэгдүгээрт тавьж байгаа нь хуучин үеийнхэндээ "хүйтэн хөндий залуус" гэж ад үзэгдэх шалтгаан болдог.

Тэд өөрсдийгөө хэрхэн үнэлж, дүгнэдэг вэ: "Ад үзэгдэх зоригтнууд"

Хэвлэл мэдээлэл болон ахмад үеийнхэн тэднийг "эмзэг, дэлгэцнээс хамааралтай" гэж гоочилдог бол Gen Z залуус өөрсдийгөө жинхэнэ утгаараа "Ад үзэгдэх зоригтой үе" гэж үнэлж байна. Тэд бусдад таалагдах гэж өөрийгөө хуурахын оронд дараах үнэт зүйлсийг баримталдаг.

1. Бусдын шүүмжлэлээс айхгүй байх: Тэд амжилт гэдгийг зөвхөн маш их мөнгө хуримтлуулах, эсвэл том корпорацад насаараа зүтгэх гэж харахаа больсон. Хэвлэлүүд тэднийг юу гэж шүүмжлэх нь хамаагүй, өөрийн дуртай зүйлээ хийж, сэтгэл хангалуун амьдрахыг хамгийн том амжилт гэж үздэг.

2. Ил тод, үнэн байдал (Authenticity): Тэд ямар нэгэн баг зүүж, нийгмийн хүлээлтэд нийцэх гэж хичээдэггүй. Тийм ч учраас АНУ-д Харвардын сургуулийн элсэлтийн арьс өнгөөр дэмждэг бодлогыг шүүх цуцалсны дараа, Ази-Америк гаралтай чадварлаг залуусын элсэлт түүхэн дээд хэмжээндээ буюу 43.2 хувьд хүрсэн билээ. Энэ нь Gen Z-ийн хувьд арьс өнгө, гарал үүсэл биш, цэвэр чадвар, бодит зүтгэл (merit) чухал гэдгийг харуулсан байна.

Эцэст нь… Gen Z бол зүгээр нэг тэрслүү, эсвэл залхуу үе биш юм. Тэд бол өмнөх үеийнхний бий болгосон "хэт ачаалалтай, хиймэл, дүрмийн" тогтолцоог эрүүл бус гэдгийг нь шууд хэлж зүрхэлдэг үе юм. Хэдийгээр АНУ болон Солонгос шиг өөр соёлтой орнуудад тэдний амьдралын хэв маяг өөр өөрөөр илэрч байгаа ч, тэд "Хувийн эрх чөлөө, Сэтгэл зүйн эрүүл мэнд, Шударга үнэлэмж"-ийг дэлхий даяар нэгэн зэрэг шаардаж байна. Бусдад ад үзэгдсэн ч хамаагүй өөрийнхөөрөө, үнэнээрээ амьдрах тэдний энэ зориг ирээдүйн дэлхий ертөнцийг харьцангуй илүү "хүнлэг", эрүүл харилцаатай болгон өөрчилж байна.