Монгол Ардын Нам 2027 оны улсын төсвийн төсөлд тэнцвэржүүлсэн таналт хийхээр тохиролцлоо. Ингэснээр төсвийн зарлагыг 2 их наяд төгрөгөөр (556 сая ам.доллар), орлогыг мөн ижил дүнгээр бууруулж байна. Үндэсний аудитын газраас хянан үзсэн төсвийн шинэчилсэн төсөлд орлогыг 41,280 тэрбум төгрөг (11.5 тэрбум ам.доллар), зарлагыг 43,586 тэрбум төгрөг (12.1 тэрбум ам.доллар) байхаар тусгажээ. Үүний үр дүнд төсвийн алдагдал 2,306 тэрбум төгрөг (641 сая ам.доллар) буюу ДНБ-ий 2.0 хувьд хэвээр хадгалагдаж байна.

Энэхүү таналт нь цэвэр хэмнэлтийн бодлого биш, харин ногдол ашиг хуваарилах шийдвэртэй холбоотой өөрчлөлт юм. Төсвийн байнгын хорооны дарга Нанзадын Наранбаатарын тайлбарласнаар, Оюу Толгойн орлогоос орж ирэхээр хүлээгдэж байсан 3 их наяд төгрөгийн (834 сая ам.доллар) ногдол ашгийг бүхэлд нь Баялгийн санд төвлөрүүлэхээр шийдвэрлэсэн байна. Иймд тухайн ногдол ашгийн хөрөнгөөр санхүүжүүлэхээр төлөвлөж байсан төслүүдийг төсвийн зарлагаас хасжээ.

УИХ 2027 оны төсвийн орлогоос уг ногдол ашгийг хасахтай зэрэгцэн, түүгээр санхүүжих байсан төслүүдийн жагсаалтыг хамт хассаныгаа "төсвийн таналт" хэмээн нэрлэж байна. Анх уг ногдол ашгаар санхүүжүүлэхээр төлөвлөж байсан 52 төслийн 17-г нь төсөвт хэвээр үлдээж, бусад төсвийн шугамаас санхүүжүүлэхээр шийдвэрлэжээ.

Энэхүү шийдвэр нь Монголын эдийн засаг болон төсвийн төлөвлөлтөд ямар ач холбогдолтой вэ гэдгийг дараах хэд хэдэн хүчин зүйлээр дэлгэрүүлэн тайлбарлаж болно:

1. Баялгийн сангийн хуулийг мөрдөх шаардлага:
   Монгол Улс "Үндэсний баялгийн сангийн тухай хууль"-ийг баталсан. Уг хуулиар стратегийн ордуудын ногдол ашгийг улсын төсвийн урсгал зардал эсвэл шууд хөрөнгө оруулалтад бус, Үндэсний баялгийн санд (Хуримтлалын болон Ирээдүйн өв сан) төвлөрүүлж, иргэдийн эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцжуулалтад урт хугацаанд хуваарилах ёстой. Засгийн газар анх Оюу Толгойн 3 их наядын ногдол ашгийн 2 их наядыг нь шууд дэд бүтцийн төслүүдэд, 1 их наядыг нь Баялгийн санд оруулахаар төсөвлөсөн байсан нь шүүмжлэл дагуулж, хууль зөрчсөн гэх үндэслэлээр ийнхүү ухралт хийсэн байна.

2. Инфляцын дарамтыг бууруулах алхам:
   Эдийн засагчид болон Монголбанкны зүгээс 2027 оны төсвийн зарлагыг хэт өндөр (өмнөх онуудаас даруй 10 их наядаар өсгөж) баталсан нь инфляцыг хөөрөгдөж, төгрөгийн ханшийг сулруулах эрсдэлтэйг анхааруулж байв. Оюу Толгойн ногдол ашгийг төсвийн урсгал зардлаас хасаж, Баялгийн санд "царцаах" нь зах зээл дэх мөнгөний илүүдэл нийлүүлэлтийг хязгаарлах эдийн засгийн ач холбогдолтой.

3. Оюу Толгойн ногдол ашиг эцэслэгдээгүй байсан эрсдэл:
   Үндэсний аудитын газрын дүгнэлтээр, Оюу Толгой компаниас 2027 онд 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашиг авна гэж тооцсон ч тус компанийн ТУЗ-ийн албан ёсны шийдвэр гараагүй, хэлэлцээрийн шатанд байсан нь хамгийн том эрсдэл байв. Баталгаажаагүй орлогод тулгуурлан 52 шинэ төсөл эхлүүлэх нь төсвийг ирээдүйд хүнд байдалд оруулах байсан тул ийнхүү төсвийн орлого, зарлагыг зэрэг бууруулж, эрсдэлээс сэргийлжээ.