Хамгийн их өвчлөл уламжлал ёсоор Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс болон Мадагаскарт бүртгэгдсэн байна.

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын (ДЭМБ) халдварт өвчин, цар тахлын бэлэн байдал, урьдчилан сэргийлэлтийн асуудал эрхэлсэн захирал Мария Ван Керкхове Женев дэх төв байрандаа хийсэн хэвлэлийн бага хурлын үеэр дэлхийн янз бүрийн улс орнуудад жил бүр тарваган тахал өвчний мянга мянган сэжигтэй тохиолдол бүртгэгдэж, тэдгээрийн олонх нь үхлээр төгсөж байгааг зарлалаа. 

Түүний мэдээлснээр, 2019-2025 оны хооронд дэлхийн 10 улс орон хүмүүсийн дунд тарваган тахлын хоёр хэлбэр (булчирхайн ба уушгины тахал)-ийн бараг 4000 орчим сэжигтэй тохиолдол илэрсэн талаар ДЭМБ-д албан ёсоор мэдэгдсэн байна. Эдгээрээс 423 тохиолдол нь үхлээр төгсжээ. 

ХАМГИЙН ИХ ӨВЧЛӨЛТЭЙ БҮС НУТГУУД БОЛОН МОНГОЛ УЛСЫН НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ

Тарваган тахал нь Yersinia pestis бактериар үүсгэгддэг, зэрлэг мэрэгчид болон бүүргээр дамжин халдварладаг онцгой аюултай халдварт өвчин юм. Өвчний нууц үе нь хэдэн цагаас эхлээд 3–6 хоног хүртэл үргэлжилж болно. Өвчин хүнд хэлбэрээр явагдаж, өндөр халуурах болон бие махбод хүчтэй хордох шинж тэмдгээр илэрдэг агаад булчирхайн, уушгины, цусан халдварт (септик) гэсэн гурван хэлбэрээр тохиолддог. ДЭМБ-ын мэдээлж буйгаар уг өвчний байгалийн голомт дэлхийн хэд хэдэн бүс нутагт хадгалагдан үлдсэн бөгөөд үүнд: 

• Африкийн орнууд: Хамгийн их өвчлөл уламжлал ёсоор Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс болон Мадагаскарт бүртгэгддэг.

• Азийн бүс нутаг: Байгалийн идэвхтэй голомт бүхий орнуудын тоонд Монгол болон Хятад улсуудыг ДЭМБ албан ёсоор нэрлэв.

• Америк тив: Перу болон АНУ-д мөн тахлын голомт байдаг байна.

ЛАБОРАТОРИОР БАТЛАГДСАН ТОХИОЛДОЛТОЙ УЛСУУД

Дэлхийн бодит халдварын дийлэнх нь эхний хоёр оронд төвлөрч байна:

1. Ардчилсан Конго Улс (Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс): 1893 батлагдсан тохиолдол (Дэлхийн хамгийн том халуун цэг).

2. Мадагаскар: 693 батлагдсан тохиолдол (Өндөр тархалттай бүс нутаг).

3. Кени: 22 батлагдсан тохиолдол.

4. Хятад: 19 батлагдсан тохиолдол.

5. Монгол: 17 батлагдсан тохиолдол.

6. Уганда: 2 батлагдсан тохиолдол

Дараах улсуудад тахлаар (plague) халдварласан байж болзошгүй тохиолдлууд бүртгэгдэж, ДЭМБ-д мэдээлэгдсэн хэдий ч лабораторийн шинжилгээгээр аль нь ч батлагдаагүй байна:

7. Бразил: Сэжигтэй 8 тохиолдол (бүгд нас баралтаар төгссөн ч, тахал мөн эсэх нь батлагдаагүй).

8. Катар: Сэжигтэй 2 тохиолдол.

9. Саудын Араб: Сэжигтэй 2 тохиолдол.

10. Эквадор: Сэжигтэй 1 тохиолдол.

(Тэмдэглэл: АНУ-д ч мөн жилд дунджаар 7 орчим тохиолдол бүртгэгддэг боловч АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төв (CDC) нь мэдээллээ тусдаа системээр хөтөлдөг бөгөөд ДЭМБ-ын энэхүү дэлхийн хэмжээний тоймд шууд мэдээлээгүй тул албан ёсны 10 улсын жагсаалтад оруулаагүй болно).

ОРЧИН ҮЕИЙН АНАГААХ УХААНЫ БОЛОМЖ

ДЭМБ-аас онцолсноор, тахал өвчин нь маш хүнд явцтай, өндөр халууралт болон хордлогоор илэрдэг хэдий ч өнөө үед түүхэн дэх цар тахлууд шиг дэлхий нийтэд аюул заналхийлэх хэмжээнд хүрэхгүй байна. Үүний гол шалтгаан нь орчин үеийн анагаах ухаанд уг өвчнийг антибиотикоор маш үр дүнтэйгээр бүрэн эмчлэх боломжтой болсонд оршиж байгаа ажээ.