АДМИН
Саудын Араб хүндхэн сонголтын өмнө тулгараад байна. АНУ болон Израил хоёрдугаар сарын 28-нд Ираны эсрэг дайны ажиллагаагаа эхлүүлснээс хойш Саудын Араб аль болох энэ мөргөлдөөнөөс зай барихыг хичээж ирсэн.
Энэ долоо хоногт тэд АНУ-тай хамтран Иракт байрлах, Ираны дэмжлэгтэй зэвсэгт бүлэглэлүүдэд цохилт өгсөн байна. Одоо Саудын Арабын өмнө тулгараад буй гол асуудал нь довтолгооныг таслан зогсоохын тулд хариу цохилтоо үргэлжлүүлэх үү, эсвэл нөхцөл байдлыг намжаахыг оролдож, магадгүй зарим дайсагнагч талуудтай тохиролцох эсвэл тэдэнд буулт хийх үү гэдэгт оршиж байна.
Тэгвэл хэн хэнийг, яагаад довтолж байгаа юм бэ?
Юуны өмнө бага зэрэг нөхцөл байдлыг тайлбарлая. Сүүлийн таван сарын турш Персийн булан болон Ойрхи Дорнодын бусад хэсгийг хамарсан мөргөлдөөнд ерөнхийдөө хоёр тал оролцож байна.
Нэг талд нь Иран болон түүний Исламын хувьсгалт гвардын корпус (IRGC) бий. Тэдний холбоотнуудын нэг нь Йемений Хути хөдөлгөөн бөгөөд энэ нь 2014 онд тус улсын ихэнх хэсгийг хяналтдаа авсан овог аймгийн гаралтай зэвсэгт бүлэглэл юм.
Мөн Ираны дэмжлэгтэй өөр нэг хүчин бол Иракийн Ардын дайчилгааны хүчин (Popular Mobilisation Forces, PMF) юм. Энэхүү хагас цэргийн бүлэглэл Саудын Араб руу 30 удаагийн дроны халдлага үйлдсэн гэж буруутгагдаж байгаа бөгөөд үүний хариуд одоо өөрсдөө цохилтод өртөөд байна.
Энэхүү мөргөлдөөний нөгөө талд АНУ өөрийн асар хүчирхэг Төв командлалын (CENTCOM) хүчний хамт, Персийн булангийн Арабын орнууд болон Йордан улс байна. Израил нь АНУ-ын ойрын холбоотон хэвээр байгаа боловч одоогоор энэ дайнд идэвхтэй оролцогч биш юм.
Сүүлийн үед Иран дрон болон пуужингийн довтолгоогоо голчлон Йордан, Кувейт, Бахрейн руу чиглүүлж байна. Түүнчлэн Ираны шинээр тогтоосон журам, чиглэлүүдийг үл тоомсорлон Ормузын хоолойгоор нэвтрэхийг оролдож буй арилжааны хөлөг онгоцуудыг ч онилж байгаа аж.
Иракт үйл ажиллагаа явуулдаг зэвсэгт бүлэглэлүүд болон Йемений Хути хөдөлгөөн энэхүү мөргөлдөөнд нэгдсэн нь харьцангуй шинэ үзэгдэл юм. Энэ нь АНУ, Иран хоёрын хооронд урт хугацааны энхийн хэлэлцээр байгуулагдахгүй бол бүс нутаг улам өргөжин тэлэх мөргөлдөөнд татагдан орох эрсдэлтэйг харуулж байна.
Саудын Араб бүрэн хэмжээний дайнд татагдан орохыг хүсэхгүй байгаа хэд хэдэн шалтгаан бий.
Тус улсын бодит эрх мэдлийг хэрэгжүүлэгч, харьцангуй залуу угсаа залгамжлах ханхүү Мохаммед бин Салман улс орноо "Vision 2030" (Алсын хараа 2030) хэмээх хөгжлийн хөтөлбөрийн хүрээнд шинэ чиглэлд хөтөлж байна.
Түүний зорилго нь Саудын Арабын эдийн засгийг газрын тосны орлогоос хэт хамааралтай байдлаас гаргаж, орчин үеийн, өрсөлдөх чадвартай дотоодын үйлдвэрлэлүүдийг хөгжүүлэх юм. Ингэснээр жил бүр хөдөлмөрийн зах зээлд шинээр орж ирдэг олон зуун мянган их, дээд сургууль төгсөгчдөд тогтвортой, чанартай ажлын байр бий болгохыг зорьж байна.
Vision 2030 хөтөлбөрийн нэг чухал хэсэг нь гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах явдал юм. Мөн энэхүү хөтөлбөрийн хүрээнд дата төвүүд зэрэг халдлагад өртөх эрсдэлтэй дэд бүтцийн байгууламжуудыг барьж байгуулж байна.
Ираны дайнд Ормузын хоолой яагаад ийм чухал вэ?
Хэрэв Саудын Араб Йеменийн Хути хөдөлгөөнөөс өмнөд хилээр нь харвасан дронууд, эсвэл Иранаас шууд харвасан баллистик пуужингийн байнгын, урт хугацааны заналхийлэл дор орвол дээр дурдсан зорилгуудыг хэрэгжүүлэх боломжгүй болно.
2019 оны есдүгээр сард Саудын Арабын хувьд таагүй үйл явдал тохиосон.
Тухайн үед Ирантай харилцаа нь хурцадмал байсан бөгөөд нэг өглөө сэрэхэд Ираны дэмжлэгтэй Ирак дахь зэвсэгт бүлэглэлүүд Саудын Арабын хамгийн чухал газрын тос боловсруулах байгууламжууд болох Абкайк (Abqaiq) болон Хурайс (Khurais) руу олон тооны дрон илгээж халдсан.
Энэ халдлагын улмаас Саудын Арабын газрын тосны экспортын тал хувь нь хэдэн өдрийн турш зогссон бөгөөд улсын стратегийн чухал дэд бүтэц ямар эмзэг болохыг Эр-Риядад ойлгуулсан сэрэмжлүүлэг болсон юм.
|
Гадаад
