Олон улсын тайлангаар Монгол Улс нас баралтын тоогоор багад тооцогдож байгаа ч дотоодод хар тамхины хууль бус эргэлт Үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлэх хэмжээнд хүрснийг ЦЕГ-аас анхааруулав.

Хар тамхинаас шалтгаалсан үхлээр Орос 7 дугаар байрт, Казахстан 19 дүгээр байрт явж байгаа нь манай улсын хувьд аюултай дохио юм. Төв Ази болон Зүүн Европын бүс нутагт синтетик болон опиоид төрлийн бодисын хууль бус эргэлт, өндөр эрсдэлтэй хэрэглээнээс шалтгаалж нас баралтын түвшин дэлхийн дунджаас нэлээд дээгүүр (эхний 20 улсад) ордог. 

Нийт 183 орныг хамарсан дэлхийн эрүүл мэндийн нэгдсэн статистик үзүүлэлтээс харахад (насны бүтцэд тохируулсан 100,000 хүн тутамд ногдох хар тамхи, мансууруулах бодисоос үүдэлтэй нас баралтын түвшнээр), Монгол Улс дэлхийн хэмжээнд 98 дугаар байранд буюу харьцангуй доогуур түвшинд жагсаж байна. Гэвч Азийн бүс нутаг болон дотоодын хэмжээнд мансууруулах бодисын хэрэглээ, хууль бус тээвэрлэлт нэмэгдэж байгаа нь эрүүл мэнд, хуулийн байгууллагуудын анхаарах асуудал хэвээр байна.  

Монгол Улсын нөхцөл байдал ба Хор уршиг (Дотоодын статистик):

Олон улсын судалгааны байгууллагуудын нэгдсэн бүртгэлээс үзэхэд Монгол Улс нь хар тамхи, мансууруулах бодисоос үүдэлтэй нас баралтын абсолют (нийт тоо) хэмжээгээр дэлхийн жагсаалтын хамгийн доогуур хэсэгт буюу эрсдэл багатай орнуудын тоонд багтаж байна. Гэвч энэ нь тайвшрах шалтгаан биш бөгөөд дотоод дахь нөхцөл байдал хүндэрснийг хууль хяналтын байгууллагууд онцолж байна.

ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх албаны мэдээлснээр, тус албанаас зөвхөн 2026 оны эхний 8 сарын байдлаар 85,303 хүн нэг удаа хэрэглэх хэмжээний мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлтийг илрүүлж, таслан зогсоосон байна. Эрүүгийн хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойших сүүлийн 9 жилийн хугацаанд энэ төрлийн 2100 гаруй гэмт хэрэгт 2422 иргэн яллагдагчаар татагдан шалгагджээ.

Цагдаагийн байгууллагын сэрэмжлүүлэг:

• Залуужсан хэрэглээ: Хар тамхины гэмт хэрэгт холбогдогч, донтогчдын 91-92 хувийг 15-35 насны хүүхэд, залуучууд эзэлж байгаа нь үндэстний аюулгүй байдалд заналхийлж байна. 

• Хуулийн хариуцлага: Монгол Улсын хуулиар мансууруулах бодис хадгалсан, тээвэрлэсэн, худалдан борлуулсан тохиолдолд насанд хүрээгүй хүүхэд байсан ч эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэдэг бөгөөд гадаадын иргэдэд ч мөн адил 12 хүртэлх жилийн хорих ял оноодог чанга хууль үйлчилдэг. Химийн шинэ бодисын аюул: Сүүлийн үед залуус сониуч зангаар болон бусдыг даган дууриаж шинэ төрлийн синтетик (химийн) бодис болон эмнэлгийн зориулалттай хүчтэй үйлчилгээт эмийг буруугаар ашиглаж донтох тохиолдол эрс нэмэгдэж байгааг ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх албанаас эцэг эхчүүдэд онцгойлон сэрэмжлүүлж байна.

Энэхүү судалгааны дүн болон дотоодын нөхцөл байдал нь зөвхөн хууль хяналтын байгууллага гэлтгүй, нийгмээрээ хар тамхины аюулаас урьдчилан сэргийлэх, хүүхэд залуучуудын хараа хяналтыг сайжруулах шаардлагатайг харуулж байна.