Азербайжаны Ерөнхийлөгч Ильхам Алиев энэхүү хатуу бөгөөд дуулиант мэдэгдлийг хийлээ. Тэрээр 2026 оны 10 дугаар сарын 2-ны өдөр өөрийн удирддаг эрх баригч "Шинэ Азербайжан" намын VIII их хуралд үг хэлэхдээ ингэж мэдэгджээ.

Ерөнхийлөгч Ильхам Алиев улсынхаа гадаад бодлогын ололт амжилтыг дүгнэж хэлсэн үгэндээ: 

"Бид саяхныг хүртэл хоёр түүхэн үйл явдлыг хэрэгжүүллээ. Бид АНУ болон Хятад улстай хоёулантай нь стратегийн түншлэлийн харилцаа тогтоосон. Хятад улстай Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тунхаглалд гарын үсэг зурсан бол Америкийн Нэгдсэн Улстай Стратегийн харти байгуулсан. Эдгээр нь дэлхийн хоёр супер гүрэн юм, гурав дахь нь гэж байхгүй" хэмээн онцлон тэмдэглэсэн байна. 

Мэдэгдлийн эргэн тойронд:

• Орос улсыг хассан нь: Түүний энэхүү томьёолол нь олон улсын ажиглагчид болон хэвлэл мэдээллийнхний анхаарлыг маш ихээр татсан юм. Учир нь тэрээр дэлхийн хэмжээний их гүрнүүдийг нэрлэхдээ хөрш ОХУ болон Владимир Путиныг энэхүү жагсаалтаас шууд хассан байна. 

• Хоёр туйлт өрсөлдөөн: Тэрээр АНУ болон Хятадын дунд өрсөлдөөн байгааг хүлээн зөвшөөрсөн ч, хэрэв энэ хоёр улс харилцан ойлголцож, дүрмээ тохирвол энэ нь дэлхий дахинд маш том ач холбогдолтойг нэмж хэлжээ.

• Европын холбоотой харилцах нь: Азербайжан улс нь жижиг орны хувьд тэнцвэртэй бодлого барихыг хичээдэг бөгөөд Европын Холбооны 10 гишүүн улстай мөн ийм стратегийн түншлэлийн форматтай ажиллаж байгааг дурдсан байна.

Азербайжаны Ерөнхийлөгч Ильхам Алиевын "Дэлхий дээр АНУ, Хятад гэсэн хоёрхон их гүрэн байна, гурав дахь нь байхгүй" гэх мэдэгдэл нь олон улсын түвшинд, ялангуяа Орос-Азербайжаны харилцааны хүрээнд томоохон хэлэлцүүлэг, шинжээчдийн дүгнэлтийг дагуулаад байна.

Энэхүү үйл явдлын эргэн тойрон дахь олон улсын хариу үйлдэл болон Оростой харилцах харилцааны онцлогийг багцлан хүргэе.

Азербайжан, Оросын харилцаа

Байр суурийн ухралт: Ильхам Алиев 2016 онд өгсөн ярилцлагадаа ОХУ-ыг "дэлхийн хоёр их гүрний нэг" гэж нэрлэж байсан бол энэ удаагийн илтгэлдээ Орос улсыг жагсаалтаас бүрэн хассан байна. Энэ нь Бакугийн зүгээс Москвад хандах геополитикийн үнэлгээ өөрчлөгдсөнийг илтгэж байна.
 

• Украины дайны нөлөө: Олон улсын ажиглагчид (тухайлбал, Украины улс төрч Антон Геращенко) Украины дайн эхэлснээс хойш Өмнөд Кавказад Оросын нөлөө суларсныг онцолж байна. Азербайжан улс Оростой ойр холбоотой байдаг ч Москвагаас хараат бус гадаад бодлогоо илүү зоригтой тунхаглах болжээ. 

• Хүчний тэнцвэр Бакугийн талд: Баку бүс нутагтаа (ялангуяа Карабахын мөргөлдөөний дараа) өөрийн тоглоомын дүрмийг тогтоож эхэлсэн бөгөөд Москва үүнийг нь хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүйд хүрсэн гэж шинжээчид үзэж байна. 

Олон улсын хариу үйлдэл ба хэвлэлийн дүгнэлт

• Барууны болон Украины хэвлэлүүд: Yahoo News болон Украины UNN агентлаг зэрэг хэвлэлүүд Алиевын хэллэгийг "Оросыг илт үл тоомсорлосон, Путины нэр хүндийг бууруулсан үйлдэл" хэмээн онцолжээ. Тэд Азербайжаныг Орос, Ираны дунд оршдог газар зүйн давуу тал болон эрчим хүчний нөөцөө ашиглан маш том "геополитикийн тоглолт" хийж байна гэж дүгнэсэн байна. 

• Олон нийтийн сүлжээний хариу үйлдэл (X, Facebook): Олон улсын сошиал хэрэглэгчид болон цэргийн шинжээчдийн хувьд байр суурь хуваагдаж байна. Зарим нь "Алиев хоёр сандал дээр зэрэг суух гэж оролдож байна" (АНУ ба Хятад) гэж шүүмжилж байгаа бол зарим нь Оросыг хассан нь Азербайжаны хувьд "галаар наадаж буй хэрэг" хэмээн болгоомжилж байна. 

Москвагийн албан ёсны байр суурь

• Чимээгүй байдал: Одоогоор Кремлийн зүгээс эсвэл ОХУ-ын Гадаад хэргийн яамнаас энэхүү мэдэгдлийн хариуд ямар нэгэн албан ёсны эсэргүүцэл, мэдэгдэл хийгээгүй байна.

• Харилцаа "хэвийн" үргэлжилж байна: Хоёр орны удирдлагууд саяхан (2026 оны зун) харилцаагаа "бүрэн хэвийн үргэлжилж байгаа" гэж зарлаж байсан бөгөөд Москвагийн зүгээс Бакутай стратегийн яриа хэлэлцээгээ хадгалах сонирхолтой хэвээр байгаа тул энэхүү риторик сөргөлдөөнийг дэвэргэхээс зайлсхийж байж болох юм. 

Алиевын хувьд өөрийгөө Хятад, АНУ, Европын Холбоо болон Израильтай зэрэг харилцаж чаддаг, бүс нутгийн "бие даасан тоглогч" гэдгээ дэлхий дахинд харуулахыг зорьсон нь энэхүү илтгэлийн гол мессеж байв.