АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Форт Хүүд баазад 13 хүний аминд хүрсэн Нидал Малик Хасаныг цаазлах ажиллагааг интернетээр шууд дамжуулах төлөвлөгөөг "бүрэн зөвшөөрсөн" гэдгээ баталлаа.

АНУ-ын Батлан хамгаалахын сайд Пит Хегсет уг цаазыг 2026 оны 12 дугаар сарын 3-нд буудан хороохоор товлосноо зарласан бөгөөд Трампын засаг захиргаа үүнийг шууд дамжуулахаар бэлтгэж байна. Хэрэв энэ хэрэгжвэл АНУ-ын цэргийн түүхэнд цаазын ялыг интернетээр нээлттэй нэвтрүүлсэн анхны тохиолдол болох юм.

Үүнтэй холбоотой гол баримтууд болон олон улсын хариу үйлдэл:

• Трампын байр суурь: Цагаан ордноос гарах үед нь сэтгүүлчид түүнээс уг дамжуулалтыг зөвшөөрсөн эсэхийг асуухад тэрээр "Би зөвшөөрсөн үү? Гарцаагүй (Absolutely)" гэж хариулжээ. Түүнчлэн "Түүнийг буудан хороох болно. Тэр хэрхэн үхэх нь надад хамаагүй, үхэх ёстой нь л чухал" хэмээн хэлсэн байна.

• Хэргийн цаадах түүх: АНУ-ын армийн сэтгэцийн эмч асан Нидал Малик Хасан нь 2009 онд Форт Хүүд баазын цэргүүдийг бэлтгэх төвд халдлага үйлдэж, 13 хүний аминд хүрч, 32 хүнийг шархдуулсан юм.

• Олон улсын болон дотоодын шүүмжлэл: Энэхүү шууд дамжуулах шийдвэрийг НҮБ-ын Хүний эрхийн дээд комиссарын алба "эрүүдэн шүүхийг туйлын хориглосон заалтыг зөрчсөн явдал" гэж үзэж, Олон улсын Эмнести интернэшнл байгууллага болон АНУ-ын Католик хамба лам нарын зөвлөл "зэрлэг, хэрцгий үйлдэл" хэмээн эрс зэмлэн буруутгав.

• Намын дотоод эсэргүүцэл: Трампын холбоотон, Дэд ерөнхийлөгч Жэй Ди Вэнс (JD Vance) уг дамжуулалтыг үзэхгүй гэдгээ хэлж, үнэхээр эфирээр гарах эсэхэд эргэлзэж байгаагаа илэрхийлсэн бол Бүгд найрамдах намын сенатч Том Тиллис үүнийг "жигшмээр үйлдэл" гэж нэрлэжээ.

Форт Хүүд баазад халдлага үйлдсэн Нидал Малик Хасан 13 хүний аминд хүрч, 32 хүнийг шархдуулсан байна.

Энэхүү цуст халдлага нь 2009 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр АНУ-ын Техас муж дахь Форт Хүүд цэргийн баазын цэрэг илгээхээс өмнөх бэлтгэл хангадаг төвд гарч байжээ.

Тухайн үед АНУ-ын армийн хошууч, сэтгэцийн эмч Нидал Малик Хасан тус төвд орж ирмэгцээ "Аллаху Акбар" (Аллах агуу) гэж хашгиран, лазер заагчтай FN Five-seven хагас автомат гар буугаар цугларсан цэргүүд рүү гал нээжээ. Тэрээр зөвхөн дүрэмт хувцастай цэргүүдийг онилон буудаж байсан бөгөөд энгийн иргэд рүү гал нээгээгүй гэдэг.

Халдлага эхэлснээс хэдэн минутын дараа баазын энгийн цагдаагийн ажилтан Кимберли Мунли, Марк Тодд нар Хасантай буудалцаж, түүнийг дөрвөн удаа буудан шархдуулснаар халдлагыг зогсоосон байна. Халдлагын улмаас 13 хүн амь үрэгдэж (12 цэрэг, 1 жирэмсэн энгийн ажилтан), 32 хүн хүнд, хөнгөн шархаджээ. Хасан өөрөө нуруундаа авсан шархны улмаас насан туршдаа бэлхүүснээс доош мэдээгүй (саажилттай) болсон юм.

Тэрээр АНУ-ын Виржини мужид төрсөн, Палестин гаралтай Америкийн иргэн бөгөөд АНУ-ын армид сэтгэцийн эмчээр ажиллаж байв.

Халдлага болохоос өмнө тэрээр Ирак эсвэл Афганистан руу томилогдон явах тушаал аваад байсан бөгөөд мусульман шашинтнуудын эсрэг дайнд оролцохоос эрс татгалзаж, армиас гарахыг хичээж байжээ.

2013 онд болсон Цэргийн ерөнхий шүүх хурлаар Хасан өөрийгөө өмгөөлөхөөс татгалзаж, лалын дайчдыг хамгаалахын тулд АНУ-ын цэргүүдийг алсан гэдгээ ил тод хүлээн зөвшөөрсөн.

Шүүх бүрэлдэхүүн түүнийг урьдаас төлөвлөсөн аллага үйлдсэн 13 зүйл анги, аллага үйлдэхийг завдсан 32 зүйл ангиар хуулийн дээд хэмжээ буюу цаазаар авах ял оноосон байна. Тэрээр АНУ-ын Канзас муж дахь Форт Ливенворт цэргийн чанга дэглэмтэй шоронд ялаа эдлэн хүлээж байгаа бөгөөд одоо (2026 онд) түүний ялыг гүйцэтгэхээр бэлтгэж байна.