Европын Холбоо болон Хятад улс худалдааны тэнцвэргүй байдлыг бууруулах зорилгоор Хятадаас Европын зах зээлд нийлүүлэх гибрид (HEV) болон плаг-ин гибрид (PHEV) автомашины экспортын хэмжээг дараагийн 4 жилийн хугацаанд 50 гаруй хувиар буюу хэдэн сая ширхэгээр бууруулах түүхэн тохиролцоонд хүрэв.

Уг хэлэлцээрийг Европын Холбооны Худалдааны комиссар Марош Шефчович Хятадын Худалдааны сайд Ван Вэньтаотой Бээжин хотноо хоёр өдөр хэлэлцээ хийсний эцэст баасан гарагт танилцуулсан юм. Энэхүү алхам нь Европын автомашин үйлдвэрлэгчдийг Хятадын хямд үнийн дарамтаас хамгаалах, худалдааны алдагдлыг нөхөх зорилготой бөгөөд Хятад улс ямар нэгэн албан ёсны мөрдөн байцаалтгүйгээр экспортоо сайн дураар хязгаарлахыг зөвшөөрсөн анхны тохиолдол болж байна.

Хэлэлцээрийн гол заалтууд:

• Экспортыг хоёр дахин бууруулах: Хятадын гибрид автомашины экспортыг ирэх 4 жилийн хугацаанд төлөвлөсөн хэмжээнээс нь 50 гаруй хувиар танах бөгөөд ингэснээр хэдэн сая машин Европ руу орохоос сэргийлнэ.

• Европын бараанд хөнгөлөлт үзүүлэх: Хятадын тал Европын Холбооноос импортолж буй 4 тэрбум еврогийн ($4.5 тэрбум) өртөгтэй автомашины сэлбэг, оливын тос, гутал зэрэг бүтээгдэхүүний гаалийн татварыг бууруулахаар зөвшөөрөв.

• Газрын ховор элементийн тусламж: Хятад улс Европын Холбоо руу экспортлох газрыг ховор элемент болон байнгын соронзны экспортын тусгай зөвшөөрөл олгох процессоо хөнгөвчлөх үүрэг хүлээжээ.

Үүссэн нөхцөл байдал ба хэрэгжилт

Европын автомашин үйлдвэрлэгчдийн холбоо (ACEA)-ны мэдээлснээр Хятадын гибрид машины Европ дахь зах зээлийн эзлэх хувь 2024 онд ердөө 2% байсан бол 2026 оны эхний хагас гэхэд 14%-д хүрч огцом өссөн нь Европын зах зээлийг тогтворгүйжүүлэх аюул тариад байсан юм. Европын Холбоо өмнө нь Хятадын цэвэр цахилгаан машинд (BEV) 35.3% хүртэлх тусгай татвар ногдуулаад байсан ч энэ нь гибрид машинд үйлчилдэггүй байв.

Уг хэлэлцээрийн нарийвчилсан техникийн зохицуулалтууд (жишээ нь, доод үнийн босго тогтоох эсвэл квот тогтоох) хараахан эцэслэгдээгүй байна. Комиссар М.Шефчович энэхүү үр дүнг ирэх 10 дугаар сарын 15-16-нд болох Европын Зөвлөлийн дээд хэмжээний уулзалтаар ЕХ-ны гишүүн 27 орны удирдагчдад танилцуулж, зөвшөөрөл авснаар журам албан ёсоор хэрэгжиж эхэлнэ.

• Худалдааны дайн гүнзгийрэхээс сэргийлсэн: Цахилгаан машины татвараас болж хоёр тал аль хэдийн маш их маргаантай байгаа тул гибрид машины салбарт дахин шинэ сөргөлдөөн үүсгэхийг хүсээгүй.
• Европын зах зээлээ бүрмөсөн алдахгүй байх тактик: Хэрэв Европын Холбоо мөрдөн байцаалт явуулаад гибрид машинд маш өндөр (жишээ нь 40-50%) татвар ногдуулчихвал Хятадын компаниуд Европт огт өрсөлдөх чадваргүй болно. Түүний оронд экспортын тоогоо өөрсдөө зохицуулж, зах зээлдээ үлдэх нь илүү ашигтай гэж тооцсон.
• Хариу хөнгөлөлт авсан: Экспортоо хязгаарласны хариуд Хятад улс Европын талаас автомашины сэлбэг, оливын тос зэрэг бүтээгдэхүүний импортын татварыг бууруулах, газрын ховор элементийн экспортоо үргэлжлүүлэх зэрэг өөрт ашигтай тохиролцоонуудыг хийж чадсан.