БНХАУ-аас Их Британи улсад суугаа Элчин сайдын яамнаас тус улсын хилийн албаныхан Хятадын иргэдийг урт хугацаагаар байцааж, гар утас зэрэг хувийн цахим хэрэгслийг нь хураан авч байгаад албан ёсоор эсэргүүцэл илэрхийллээ.

Хоёр улсын хооронд тагнуулын хэрэг болон геополитикийн хурцадмал байдал улам ширүүсэж буй энэ үед Их Британийн хилийн шалгалт Хятадын иргэдэд чиглэсэн ноцтой алхамуудыг хийж эхэлжээ.

Лондон дахь Хятадын Элчин сайдын яамнаас гаргасан мэдэгдэлд дурдсанаар, Их Британид нэвтрэх гэж байсан Хятадын худалдааны төлөөлөгчид, жуулчид болон төрөл төрөгсдөөрөө зочилж буй олон тооны иргэдийг хилийн шалган нэвтрүүлэх цэг дээр үндэслэлгүйгээр урт хугацаагаар саатуулсан байна. Хилийн албаны ажилтнууд тэднийг байцаагаад зогсохгүй гар утас болон бусад цахим хэрэгслийг нь шууд хураан авчээ.

Терроризмын эсрэг хуулиар далайлгав уу?

Их Британийн Хилийн албаны (Border Force) ажилтнууд энэхүү үйлдлээ 2019 онд батлагдсан Терроризмын эсрэг болон Хилийн аюулгүй байдлын тухай хуулийн холбогдох заалтын дагуу гүйцэтгэсэн гэж тайлбарлаж байгаа аж.

Гэвч Бээжингийн талаас үүнийг хүний эрхийг зөрчсөн, иргэдийг нь үндэслэлгүйгээр хавчин гадуурхсан үйлдэл хэмээн үзэж, Их Британийн талд албан ёсны дипломат эсэргүүцэл (formal representation) хүргүүлээд байна. Сүүлийн үед Их Британи болон барууны орнууд Хятадын зүгээс ирэх цахим халдлага, аж үйлдвэрийн тагнуулын ажиллагаанаас сэргийлж, хяналтаа эрс чангаруулаад байгаа билээ.

Их Британийн талын албан ёсны тайлбар: "Хуулийн дагуу хийгдсэн ажиллагаа"

Их Британийн Хилийн алба (Border Force) болон албаны хүмүүс Хятадын иргэдийг саатуулж, утас, цахим хэрэгслийг нь шалгаж, хураан авсан үйлдлээ 2019 онд батлагдсан Терроризмын эсрэг болон Хилийн аюулгүй байдлын тухай хуулийн

(Counter-Terrorism and Border Security Act 2019) холбогдох заалтуудыг үндэслэн гүйцэтгэсэн гэж тайлбарлаж байна. 

Уг хуулийн дагуу Их Британийн хилийн ажилтнууд:

• Улсын хилээр нэвтэрч буй эсвэл гарч буй ямар ч иргэнийг терроризм, тагнуулын үйл ажиллагаа болон үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлсэн байж болзошгүй гэж үзвэл урьдчилан сэргийлэх зорилгоор урт хугацаагаар саатуулан байцаах эрхтэй. 

• Иргэний хувийн нууцад хамаарах гар утас, компьютер, ухаалаг цаг зэрэг цахим хэрэгслийг ямар нэгэн шүүхийн зөвшөөрөлгүйгээр хураан авч, доторх мэдээллийг нь шалгах хууль ёсны бүрэн эрхтэй байдаг аж. 

Хурцадмал байдлын цаад шалтгаан:

Их Британийн Дотоод хэргийн тагнуулын алба (MI5)-ны дарга Кен Маккаллум саяхан хийсэн мэдэгдэлдээ Хятад болон ОХУ-ын зүгээс Их Британийн эсрэг чиглэсэн цахим халдлага, тагнуулын үйл ажиллагаа эрс нэмэгдэж, улсын аюулгүй байдалд заналхийлж байгааг онцолсон. Үүнтэй холбоотойгоор тус улс Хятадын худалдааны төлөөлөгчид болон иргэдэд тавих хилийн хяналтаа чангатгаад байгаа нь энэ юм.

Бээжингийн зүгээс иргэддээ гаргасан анхааруулга, зөвлөмж

БНХАУ-аас Их Британид суугаа Элчин сайдын яамнаас энэхүү үйлдлийг "Иргэдийг үндэслэлгүйгээр дур мэдэн саатуулж, хүний эрх, хувийн нууцад халдсан үйлдэл" гэж үзэн Их Британийн талд албан ёсны эсэргүүцэл хүргүүлсэн. Үүний зэрэгцээ Их Британийг зорин аялж буй болон тус улсад оршин сууж буй өөрийн орны иргэдэд дараах албан ёсны анхааруулга, зөвлөмжийг гаргаад байна: 

1. Хувийн нууц ба цахим мэдээллээ хамгаалах: Их Британийн хилээр нэвтрэх болон гарах үедээ хувийн нууцлалтай мэдээлэл, хувийн өмч хөрөнгөө сайтар хамгаалахыг уриаллаа. 

2. Дүрмүүдтэй урьдчилан танилцах: Тус улсын хилийн хяналтын журам болон Терроризмын эсрэг хуулийн практик үйл ажиллагааны талаар урьдчилан мэдээлэлтэй байхыг зөвлөв. 

3. Дипломат тусламж хүсэх: Хэрэв Их Британийн хилийн шалгалтаар үндэслэлгүйгээр саатуулагдах, урт хугацаагаар байцаагдах, гар утас болон бусад төхөөрөмжөө хураалгах зэрэг тохиолдол гарвал Хятадын Элчин сайдын яам болон консулын газарт нэн даруй хандаж, консулын тусламж авахыг анхааруулжээ. 

Хятадын Элчин сайдын яам өмнө нь ч мөн ийм төрлийн санамжийг иргэддээ хүргэж байсан бөгөөд Хятадын аялагчдыг Их Британийн хил дээр баримт бичиг, гар утас, компьютер, ухаалаг цагаа дур мэдэн нэг бүрчлэн нэгжүүлэх эрсдэлтэйг анхааруулж байсан юм.