Дэлхийн улс орнууд ард иргэддээ гэнэтийн аюулаас сэргийлж, хоол хүнс нөөцлөхийг уриалж эхэллээ. Одоогийн байдлаар дэлхийн 62 улс иргэдээ аюулд орсон тохиолдолд 3-14 хоногийн хүнс, усны нөөц, яаралтай тусламжийн багцтай байхыг анхааруулаад байна.

Сүүлийн өдрүүдэд олон улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд болон сошиал орчинд дэлхийн олон улс орон ард иргэддээ хандан гэнэтийн онцгой байдал, цахим халдлага, дэд бүтцийн доголдол болон байгалийн гамшгийн үед бие даан амьдрах бэлтгэлээ хангаж, хүнс, ус нөөцлөхийг албан ёсоор зөвлөж буй тухай мэдээлэл хүчтэй тархаад байна. Энэхүү кампанит ажлууд нь ямар нэгэн байдлаар "дэлхийн дайн" эсвэл "сүйрэл" шууд болох гэж буйг анхааруулсан хэрэг биш бөгөөд орчин үеийн нийгмийн эмзэг байдалд иргэдийг бэлтгэлтэй байлгах төрийн уламжлалт хамгаалалтын бодлого юм.

Нөөцлөх хугацаа болон зөвлөмж өгсөн гол улсуудыг бүс нутгаар нь ангилбал:

Европын орнууд (72 цагаас 14 хоногийн нөөц)

• Их Британи: Саяхан "Be Ready" кампанит ажлыг эхлүүлж, айл өрхүүдийг гэрэл цахилгаан, ус тасрах, цахим халдлага болох үед дор хаяж 3 хоног (72 цаг) амьдрах хүнс, ус, гар чийдэн, бэлэн мөнгө зэргийг бэлдэхийг уриалсан.

• Франц, Бельги, Нидерланд, Финдлянд, Чех: Адилхан 72 цагийн бие даах хүнсний багц бэлдэхийг зөвлөж байгаа.

• Швед, Норвеги, Швейцарь: ОХУ болон Украины дайн эхэлснээс хойш иргэний хамгаалалтаа чангатгаж, иргэдээ дор хаяж 1 долоо хоногийн бие даах нөөцтэй байхыг зөвлөж, гарын авлага тараасан.

• Герман ба Австри: Герман улс 10 хоногийн, Австри улс 14 хоногийн хүнс, усны нөөцтэй байхыг иргэддээ уриалдаг.

• Бусад улсууд: Ирланд, Дани, Эстони, Латви, Литва, Польш, Хорват зэрэг орнууд багтаж байна.

Ази, Номхон далайн бүс (3 хоногоос 1 долоо хоног)

• Япон: Ирэх 11 дүгээр сарын 2-нд Гамшгаас хамгаалах шинэ агентлагаа байгуулах гэж байгаатай холбогдуулан олон нийтэд хандаж газар хөдлөлт, галт уулын дэлбэрэлтийн үед тусламж иртэл дор хаяж 3-7 хоногийн хүнс, ундны ус, зөөврийн жорлон бэлдэхийг яаралтай уриалгаар сануулж байна.

• Тайвань: Иргэний хамгаалалтын хүрээнд 7 хоногийн нөөцтэй байхыг зөвлөж, агаарын дайралтын сургуулилт тогтмол хийдэг.

• Сингапур, Энэтхэг, Филиппин, Израиль: Иргэний хамгаалалтын гарын авлагаа шинэчилж, бэлтгэлтэй байхыг сануулж байна.

• Австрали, Шинэ Зеланд: Байгалийн гамшиг, циклоны улирал эхэлж буйтай холбогдуулан онцгой байдлын цүнх бэлдэхийг уриалжээ.

Америк ба бусад тив

• АНУ: Дотоодын аюулгүй байдлын яамны Ready.gov сайтаар дамжуулан хэд хоногийн хүнс, усны нөөцийг бэлэн байлгахыг тогтмол зөвлөдөг.

• Канад, Мексик: Мөн адил 72 цагийн яаралтай тусламжийн багц бэлдэхийг зөвлөдөг.

• Өмнөд Америк ба Африкийн орнууд: Чили, Колумби, Аргентин, Бразил болон Өмнөд Африкийн Кейптаун хот иргэддээ гамшгийн үеийн нөөцтэй байхыг албан ёсоор анхааруулдаг байна.

Засгийн газрууд иргэддээ ямар зөвлөгөө өгч байна вэ?

Тухайлбал Их Британийн Засгийн газрын алба 2026 оны 10-р сарын 22-ны орчимд “Бэлэн бай” (“Be Ready”) аяныг эхлүүлээд байгаа. Тус аянаар айл өрхүүдэд цахилгаан, ус, харилцаа холбоо, эсвэл хангамжийн сүлжээнд түр зуурын тасалдал үүссэн үед ашиглах нөөц бүрдүүлэхийг зөвлөж байна. Үүнд: савласан ус (нэг хүнд өдөрт ундны зориулалтаар 3 литр, нэмэлт хэрэгцээнд зориулж илүү их хэмжээгээр), удаан хадгалагдах хүнс, зайтай гар чийдэн, гараар эргүүлж цэнэглэдэг эсвэл зайгаар ажилладаг FM радио, бэлэн мөнгө, анхны тусламжийн хайрцаг, ариун цэврийн хэрэгсэл, хөнжил/дулаан хувцас, зөөврийн цэнэглэгч (power bank), чухал бичиг баримтуудын хуулбар зэрэг зүйлс багтана. Албаны хүмүүсийн тайлбарлаж буйгаар, энэхүү бэлтгэл ажил нь цаг агаарын эрс тэс үзэгдэл, кибер халдлага, технологиос хэт хамааралтай байдал, мөн дэд бүтцэд чиглэсэн дайсагнагч улс орнуудын аюул занал зэрэгт хариу үзүүлэх практик алхам юм. Тэд иргэдийг сандран бөөнөөр нь худалдан авалт хийхээс сэргийлж, ердийн дэлгүүр хэсэх үедээ хэрэгцээт зүйлсээ аажмаар нөөцлөхийг зөвлөж байгаа бөгөөд өмнө нь хүн амын маш цөөн хэсэг л ийм нөхцөлд бэлэн гэж үздэг байсныг онцолжээ.

Франц, Бельги, Нидерланд, Финланд, Чех болон Европын бусад улс орнуудад ч мөн адил 72 цагийн нөөц бүрдүүлэх зөвлөмжийг сурталчлах эсвэл улам бататгах арга хэмжээ авч байна. Энэ нь Европын Холбооны “Бэлэн байдлын нэгдэл” (Preparedness Union) стратегийн (2025 онд зарлагдсан) нэг хэсэг бөгөөд гишүүн орнуудын иргэдийг үер ус, ой хээрийн түймэр, цар тахал, кибер халдлага, эсвэл томоохон хямрал, зэвсэгт түрэмгийлэл зэрэг нөхцөл байдалд дор хаяж 72 цагийн турш бие даан амьдрах чадвартай болгохыг зорьдог. Нордикийн орнууд болон бусад улсуудад ийм төрлийн, эсвэл бүр илүү урт хугацааны (зарим тохиолдолд долоо хоног ба түүнээс дээш) нөөц бүрдүүлэх зөвлөмжүүд аль эртнээс гаргаж эхэлсэн байдаг.

Япон улсын хувьд газар хөдлөлт, цунами, хар салхи болон бусад байгалийн гамшигт өртөх эрсдэл өндөртэй бөгөөд эдгээр нь тусламж үйлчилгээг хэдэн өдрийн турш тасалдуулах магадлалтай учир тэндэхийн иргэд ямагт бэлэн байдалд байдаг.

Товчхондоо, эдгээр нь цар тахлын дараах үе, уур амьсгалын өөрчлөлтийн дарамт, геополитикийн хурцадмал байдал зэрэг нөхцөл байдлыг тусгасан, олон нийтийн тэсвэр тэвчээрийг бэхжүүлэхэд чиглэсэн зохион байгуулалттай аянууд юм. Ийм нөхцөлд орчин үеийн дэд бүтцийн үйл ажиллагаа богино хугацаанд тасалдах эрсдэл илүү бодитой болж байна. Эрх баригчид үүнийг яаралтай хямрал нүүрлэж буйн дохио биш гэдгийг онцлон тэмдэглэж, тайван байж, бэлтгэлээ яаралтгүй базаахыг зөвлөж байгаа юм.