TMK Energy компани Монгол улс дахь өөрийн эзэмшлийн "Гурвантэс XXXV" нүүрсний давхаргын хийн төсөлдөө хоёр давхар амжилт гаргалаа. Тодруулбал, сарын олборлолтын дээд амжилтыг дахин шинэчилж, хийн орд нээсэн тухай мэдэгдлээ эрх бүхий байгууллагаар батлуулснаар 30 жилийн хугацаатай олборлолтын тусгай зөвшөөрөл авах боломжийнхоо үүдийг нээв.

Уг хоёр амжилт нь тус компани төслийг арилжааны хэлбэрт шилжүүлэхэд чиглэсэн шинэ өрөмдлөг болон цооногийг сайжруулах аянаа эхлүүлж байгаа үед ирж байна. Тус компани 10 дугаар сарын өдрийн дундаж хийн үйлдвэрлэл 11 хувиар өсөж, өдөрт 971 шоо метр (м³/өдөр) болсон нь 9 дүгээр сарын 872 м³/өдөр-өөс нэмэгдсэн гэж мэдэгдэв.

10 дугаар сард өдөрт 34,300 стандарт куб фут гэсэн үзүүлэлт бүртгэгдсэн нь шинэ цооногоос ямар ч олборлолт хийгээгүй үед гарсан дүн юм. Цахилгаан хангамж түр зуур тасалдаж байсан хэдий ч ордын ашиглалтын түвшин өндөр хэвээр байсан бөгөөд усны олборлолт өдөрт 410 баррель гэсэн тогтвортой түвшинд хадгалагджээ.

Нарийн сухайтын нүүрсний дүүрэг дэх долоон цооногт “Азтай Үнэг” (Lucky Fox) туршилтын талбайд нүүрсний давхаргын усыг соруулж, нөөцийн даралтыг бууруулж, хуримтлагдсан метаныг урсгаж байгаа нь “десорбци” гэж нэрлэгддэг процесс юм. Усны гарц тогтвортой байхад хийн гарц нэмэгдэж байгаа нь ордын ашиглалтын стратеги зөв чиглэлд явж байгаагийн тод илрэл гэж удирдлагын зүгээс үзэж байна.

Энэ амжилтаас маш их зүйл шалтгаална. Монгол Улсын Өмнөд Говийн сав газарт 8400 хавтгай дөрвөлжин километр талбайг хамардаг "Гурвантэс XXXV" төсөл нь хэдийн нээгдсэн боловч арилжааны зорилгоор хараахан ашиглалтад ороогүй, 1.2 их наяд куб фут (Tcf) хэмжээтэй, бие даасан байгууллагаар баталгаажсан "2C" ангиллын нөөцтэй. Үүнээс гадна 5.3 их наяд куб фут (Tcf) хэмжээтэй таамаглагдаж буй нөөц нь хайгуулын ажлын үр дүнд нөөц нэмэгдэх томоохон боломжийг бүрдүүлж байгаа юм.

Одоо талбай дээр өрөмдлөгийн төхөөрөмж болон засвар-сэргээн засварлалтын төхөөрөмжүүд байрласан нь TMK-д байгалийн хийн салбар дахь зорилтуудаа улам эрчимжүүлэх боломжийг олгож байгаа. Тус компани олон тооны шинэ цооног өрөмдөж их хэмжээний хөрөнгө зарцуулахын оронд, бага зардлаар "цооногийг дахин тоноглох" (re-completion) хөтөлбөр хэрэгжүүлж одоо ашиглагдаж буй цооногуудаасаа илүү их хэмжээний хий олборлохоор зорьж байна.

"2026 оны ажлын хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбогдуулан, LF-08 цооногийг ашиглалтад оруулах болон гурван цооногт сэргээн засварлах, тоноглол солих ажлуудыг хийж гүйцэтгэснээр ирэх саруудад хийн олборлолтын хэмжээ мэдэгдэхүйц нэмэгдэнэ гэж бид хүлээж байгаа" хэмээн ТМК Энержи-ийн гүйцэтгэх захирал Дугал Фергюсон хэлсэн юм.

Тоног төхөөрөмж нийлүүлэх ажил хойшилсны дараа, аравдугаар сард ашиглагдаагүй байсан LF-03 цооногийг цэвэрлэснээр уг ажил эхэлсэн бөгөөд энэ нь төлөвлөгдсөн гурван сэргээн тоноглох ажлын эхнийхийг гүйцэтгэх нөхцөлийг бүрдүүллээ. Дараагийн алхам бол "Lucky Fox-08" (LF-08) нэртэй цооногийг өрөмдөж эхлэх явдал юм. Талбайн ажлууд 11 дүгээр сард дуусахаар төлөвлөгдсөн бөгөөд шинэ цооног 12 дугаар сарын дунд үе гэхэд олборлолт хийж эхлэхээр тооцоологдож байна.

ТМК мөн ойролцоох өрөмдлөгийн үеэр даралтыг хуримтлуулах туршилт хийхийн тулд өөрийн хоёр дахь шилмэл гарц болох LF-02-ийг түр хугацаагаар хаахаар төлөвлөжээ. Энэхүү түр зогсолт нь 11-р сарын олборлолтын үзүүлэлтүүдэд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй ч, худгийг цаашид гэмтэхээс хамгаалахын зэрэгцээ ордын даралтын бууралтын талаарх үнэ цэнтэй мэдээллийг өгөх болно.

Цаашид авч үзвэл, тус компани 2027 онд нэмэлт өрөмдлөг хийхээр төлөвлөж байгаа бөгөөд энэ нь нөөцийн цар хүрээг нарийвчлан тогтоох, мөн бүтээн байгуулалтын төлөвлөлтийг дэмжих зорилготой юм. Хэрэв одоо хийгдэж буй худгийн сэргээн засварлах ажлууд (re-completions) хүлээгдэж буй үр дүнгээ өгвөл, уг аргыг "Lucky Fox" талбайн бусад худагт ч мөн нэвтрүүлэх боломжтой. Ингэснээр TMK компани хийн олборлолтыг нэмэгдүүлэх, зардал багатай шинэ хөшүүрэгтэй болох юм.

Төслийн үнэлэмжийг нэмэгдүүлэх нэгэн хүчин зүйл бол тус компани орон нутгийн түнш "Дашваанжил Групп"-тэй хамтран, нэг мегаваттын хүчин чадалтай хийн цахилгаан станц байгуулах төслийг урагшлуулж байгаа явдал юм; уг төслийн инженерчлэлийн зураг төсөл болон өртөг зардлын тооцоолол бүрэн хийгдэж дууссан аж. Хөрөнгө оруулалтын эцсийн шийдвэрийг 2027 оны эхний улирал руу шилжүүлсэн бөгөөд ингэснээр хөдөлгүүрийн хэмжээг тодорхойлоход шинэ үйлдвэрлэлийн өгөгдөл ашиглах, илүүдэл шаталт гарахаас зайлсхийх боломжтой болно. Энэхүү үйлдвэр нь TMK-ийн үйл ажиллагаа болон ойролцоох үйлдвэрлэлийн хэрэглэгчдийг эрчим хүчээр хангах боломжтой юм.

Илүү том боломж нь хил дагуу яг Хятадад байж болно. Нүүрс нь Монголын анхдагч эрчим хүчний 85 хувийг хангадаг. Гэсэн хэдий ч Гурвантэс нь Хятадын хилээс 20-хон км зайд байрладаг бөгөөд энэ нь TMK-г дэлхийн хамгийн том хийн зах зээлүүдийн нэгийнх нь босгон дээр аваачиж байна гэсэн үг. Эрэлт нэмэгдэж байгаа нөхцөлд далайгаар тээвэрлэгдэн ирдэг, өндөр үнэтэй шингэрүүлсэн байгалийн хийг (LNG) бодвол дотоодын хийн нөөц болон хоолойгоор дамжуулан авах хийг илүүд үзэх хандлага нь үүнд арилжааны чухал давуу талыг олгож болзошгүй.

Зохицуулалтын хүрээнд TMK компанид үнэлгээний хөтөлбөрийг боловсруулж, Монгол Улсын Ашигт малтмал, газрын тосны газартай тохиролцох 90 хоногийн хугацаа байгаа бөгөөд энэ нь үйлдвэрлэлийн туршилтыг дор хаяж 180 хоногоор сунгах боломжийг бүрдүүлэх юм. Эдгээр үр дүн нь хийн анхдагч нөөц болон орд газрыг ашиглах төлөвлөгөөний үндэс суурь болох бөгөөд ингэснээр 30 жилийн хугацаатай (шаардлагатай бол дахин таван жилээр сунгах боломжтой) ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл авахад нэг алхам ойртуулж байна.

Хийн урсгалын дээд амжилт, зохицуулалтын гол үйл явдал, хөрөнгө оруулалтын хэмнэлттэй өрөмдлөгийн хөтөлбөрөөр зэвсэглэсэн TMK нь Монголын асар их нөөцөөсөө тогтвортой бөгөөд эдийн засгийн хувьд хийн олборлолт хийж чадна гэдгээ батлахад ойртож байна.

Хэрэв дараагийн ээлжийн цооногууд хүлээгдэж буй үр дүнгээ өгвөл тус компани урт хугацааны эрчим хүчний бизнесийн суурийг тавьж магадгүй бөгөөд үүний зэрэгцээ ашиг орлого өндөртэй экспортын зах зээл ч тун ойрхон зайд байгаа билээ.