Мягмар гарагт Сычуань мужийн төв Чэнду хотод Хятадын арми, Японы түрэмгийллийн эсрэг Хятадын ард түмний дайны (1931–1945 он) үед Хятадад тусалж байсан АНУ-ын нисгэгчдийн шарилыг АНУ-ын армид хүлээлгэн өглөө.

АНУ-ын нисгэгчдийн шарилыг Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн агаарын тээврийн хамгийн чухал, аюултай замуудын нэг болох Гималайн нурууг даван Сычуань руу чиглэдэг байсан "Бөхт зам" (Hump Route)-ын дагуух мөсөн гол, хүн амьдардаггүй бүс нутгуудаас саяхан эрж хайн олж илрүүлжээ. 

Хятадын Төв цэргийн зөвлөлийн Ерөнхий газрын Архивын товчооны ахлах албан тушаалтан хэлэхдээ, энэхүү арга хэмжээ нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Хятад, АНУ-ын зэвсэгт хүчин Японы түрэмгийллийн эсрэг мөр зэрэгцэн тулалдаж байсан түүхэн бодит нотолгоо бөгөөд хамтын зовлон зүдгүүр дундаас төрсөн хоёр орны урт хугацааны найрамдлыг бэлхнээ сануулж байна гэв.

Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед "Нисдэг барсууд" (Flying Tigers) хэмээн алдаршсан, Хятадын агаарын цэргийн хүчний бүрэлдэхүүнд багтаж байсан Америкийн сайн дурынхны бүлэг нь тухайн тээврийн замыг нээх, хамгаалахад чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Түүхэн баримтуудаас үзвэл, энэхүү амин чухал коридорт Хятад болон АНУ-ын 1700 гаруй нисэх багийн гишүүн амиа алдсан бөгөөд энэ нь "Бөхт зам" (Hump Route) хэмээн нэрлэгдсэн уг замыг дайны жилүүдэд хоёр улсын хамтын хүчин чармайлтын гэрч болсон байна.

Хоёр улсын батлан хамгаалах яам 2008 онд цэргийн архивын хамтын ажиллагааны талаар харилцан ойлголцлын санамж бичигт гарын үсэг зурснаас хойш энэ салбарын хоёр талын хамтын ажиллагаа тасралтгүй үргэлжилж байна. Хоёр тал зөвлөлдөх, харилцан ашигтай, харилцан ашигтай байх замаар тэгш эрхийн зарчимд суурилсан найрсаг, практик, үр дүнтэй хамтын ажиллагааг явуулж байна гэж Хятадын эрх баригчид мэдэгдэв.

Сүүлийн 18 жилийн хугацаанд эрэл хайгуул, малтлагын багууд Хятад даяар 100 гаруй газарт хээрийн судалгаа хийсэн. Үүнээс гадна эрэл хайгуулын ажилд сайн дурын ажилтнуудын тоо нэмэгдэж байна.

Жианчуаны музейн кластерын захирал Фан Жианчуан хэлэхдээ, тус байгууллага хөрөнгө босгож, Дэлхийн 2-р дайны үеэр Хятадад тусалсан АНУ-ын онгоцны сүйрлийг хайхын тулд хүнгүй, мөсөн голоор бүрхэгдсэн газруудад хэд хэдэн экспедиц хийсэн мэргэжлийн багийг бүрдүүлсэн гэжээ.

Фан хэлэхдээ, баг хамгийн сүүлийн экспедицийн үеэрээ найман ясны хэлтэрхий олсон гэжээ.

"Хятадын үндэстэн талархал, харилцан ашигтай байдлыг эрхэмлэдэг бөгөөд Дэлхийн фашизмын эсрэг дайны үеэр Хятад, АНУ-ын хооронд үүссэн нөхөрлөл үргэлжилнэ гэж найдаж байна" гэж тэр нэмж хэлэв.

Өнгөрсөн оны дөрөвдүгээр сард Хятад улс Хунань мужийн Хэндун мужаас олдсон АНУ-ын нисгэгчдийн шарилыг хүлээлгэн өгсөн. Өмнө нь ийм шарилыг 2015 оны 10-р сард Жианчуань музейн кластерт хүлээлгэн өгсөн.

Хятад улс энэ салбарт АНУ-тай практик хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлж, хоёр улсын хооронд стратегийн тогтвортой байдлын бүтээлч харилцааг бий болгоход эерэгээр хувь нэмэр оруулахад бэлэн байна гэж Үндэсний Батлан ​​хамгаалах яам мэдэгдэв.