Хуучнаар "Сибирийн хүч-2" буюу одоогийн "Байгалийн хүч" хийн хоолой төсөл нь Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжин өнгөрөх "Союз Восток" хоолойноос шууд хамааралтай болсон. Тэгвэл Олон улсын эрчим хүчний агентлагаас (ОУЭХА) тус хоолой 2040 он хүртэл бүрэн хүчин чадалдаа хүрэхгүй гэсэн таамаг дэвшүүлсэн хэмээн “Правда” мэдээллээ. Энэ нь одоо баригдаагүй байгаа энэ хоолой үнийн хэлэлцээр сунжирч байгаа тул барилгын ажил хойшилж, хамгийн эртдээ 2030-аад оны дунд үед л эхний ээлж нь ашиглалтад орно, тэгсэн ч 2040 он хүртэл бүрэн хүчин чадалдаа хүрч чадахгүй гэж тус агентлаг тооцоолсон нь энэ юм.
Монголоор дамжин өнгөрөх хамаарлаас үүдэн "Байгалийн хүч" хийн хоолойн бүрэн хүчин чадалд хүрэх хугацаа 2040 он хүртэл хойшилно
Хуучнаар "Сибирийн хүч-2" гэгдэж байсан "Байгалийн хүч" байгалийн хийн хоолой нь 2030-аад оны дунд үеэс эхний ээлжинд ашиглалтад орох төлөвтэй байгаа ч 2040 он хүртэл зураг төслийн бүрэн хүчин чадалдаа хүрэхгүй гэж Олон улсын эрчим хүчний агентлаг (ОУЭХА) тооцоолжээ. Жилд 50 тэрбум шоо метр байгалийн хий тээвэрлэх зорилготой энэхүү төсөл нь хумигдсан Европын зах зээлээс Ямалын хойгийн хийн нийлүүлэлтийг Хятад руу чиглүүлэх стратегийн чухал эргэлтийн цэг юм.
Ашиглалтын хязгаарлалт ба дамжин өнгөрөх ложистик
Төслийн чиглэлийг одоогийн хувилбар руу шилжүүлэх болсон нь газарзүй болон байгаль орчны хязгаарлалтаас үүдэлтэй. 2006 онд анх төлөвлөж байсан "Алтай" чиглэл нь Укокийн тэгш өндөрлөгийг дайран өнгөрөхдөө экологийн өндөр эрсдэл дагуулах байсан тул цуцлагдсан юм. Харин одоогийн хувилбар нь Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжин өнгөрөх "Союз Восток" транзит хоолойд тулгуурлаж байгаа бөгөөд энэ нь Алтайн нурууг давах шууд замыг олон улсын дэд бүтцийн гэрээгээр орлуулсан геополитикийн зайлшгүй шаардлага болжээ. Хэдийгээр энэ маршрут нь Алтайн нурууг давахаас техникийн хувьд илүү боломжтой боловч системийн найдвартай ажиллагаанд гуравдагч орны дамжин өнгөрөх тээврээс хамаарах хамаарлыг бий болгож байна.
Хүчин чадал ба арилжааны гүйцэтгэл
Тус төсөл нь "Газпром"-ын илүүдэл хийг жилд 50 тэрбум шоо метрээр борлуулах онолын гарцыг нээж байгаа ч суурилагдсан хүчин чадал болон бодит нийлүүлэлтийн хоорондын зөрүү нь арилжааны нөхцөлөөс шалтгаалсан хэвээр байна. ОХУ-ын Засгийн газар 2026 оны эцэс гэхэд Хятадтай арилжааны үндсэн гэрээнүүдээ байгуулна гэж найдаж байгаа ч барилгын ажлын эцсийн хугацаа нь одоо үргэлжилж буй үнийн хэлэлцээрээс шууд хамаарч байна. Энэ нь биет маршрут тодорхой болсон ч хийг бодитоор нийлүүлэх асуудал нь Европын жишгээс Азийн жишиг рүү шилжих үнийн механизмаас шалтгаалж буйг харуулж байгаа юм.
ОУЭХА-ийн гаргасан энэхүү хуваарь нь уг төсөл "Газпром"-ын санхүүгийн тайланд урт хугацаанд нөлөөлөхийг тодотгож байна. Учир нь 2040 он хүртэл бүрэн хүчин чадалдаа хүрэхгүй тул тус хоолой нь Европын зах зээлээ алдсаны хохирлыг даруй нөхөх шийдэл болохгүй бөгөөд харин ирэх хорин жилийн хугацаанд нийлүүлэлтийг аажмаар дахин хуваарилах үүрэг гүйцэтгэх юм.
ТАТАР МАЙДАР







Эдийн засаг



