Т.УНДРАХБАЯР
Орчин үед завгүй, ачаалалтай амьдралын хэв маягаас болж амрах, унтах цаг улам багассаар байна. Хүмүүс ажил, гэр, гар утас, цахим орчин зэрэг олон хүчин зүйлсийн улмаас хангалттай унтаж амрахгүй дутуу нойртой явах болсон.
Нойр бол хүний бие, тархи амарч нөхөн сэргээх чухал физиологийн процесс юм.
Сайн нойр нь тархины үйл ажиллагаа, ой тогтоолт, анхаарал төвлөрөлд шууд нөлөөлдөг. Тархи өдөрт хуримтлагдсан мэдээлэл, бодлуудыг боловсруулах, мэдрэлийн эсүүдийг сэргээхэд нойр зайлшгүй шаардлагатай.
Нойр яагаад чухал вэ?
Унтах үед хүний бие амарч, өдрийн турш алдагдсан эрчим хүчээ нөхдөг. Мөн тархи мэдээллээ боловсруулж, ой тогтоолт сайжирч, дархлаа бэхэждэг. Хангалттай, чанартай нойр нь анхаарал төвлөрөл сайжруулах, сэтгэл санааг тогтворжуулах, дархлааг дэмжих, зүрх судас, бодисын солилцооны өвчлөлөөс сэргийлэх, ажлын бүтээмжийг нэмэгдүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэгч. Эрүүл мэндийн байгууллагуудын зөвлөмжөөр насанд хүрсэн хүн (18 60 нас) өдөр бүр дунджаар 7 ба түүнээс дээш цаг нойр авах нь хамгийн тохиромжтой хэмжээ гэж үздэг.
Нойр дутуу явбал ямар сөрөг нөлөөтэй вэ?
Нойр дутуу байх нь зөвхөн ядралт, сульдалт мэдрүүлэхээс гадна олон сөрөг үр дагавартай. Үүнд:
• Толгой өвдөх, анхаарал сарних
• Уур бухимдал, сэтгэл санааны тогтворгүй байдал
• Дархлаа сулрах
• Цусны даралт ихсэх
• Жин нэмэх, бодисын солилцоо алдагдах
Удаан хугацаанд нойр дутуу явах нь архаг өвчин үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
Насанд хүрэгчдэд хэр хэмжээний нойр хэрэгтэй вэ?
Эрүүл мэндийн судалгаануудад дурдсанаар насанд хүрсэн хүн өдөрт дунджаар 7–8 цаг унтах шаардлагатай. Гэвч зөвхөн цагийн тоо бус, нойрны чанар илүү чухал. Шөнийн гүн нойр, тасралтгүй унтах нь бие махбодыг бүрэн амраадаг.
Нойрны чанарыг алдагдуулдаг нийтлэг шалтгаанууд
• Унтахын өмнөх гар утас, дэлгэцийн хэт хэрэглээ
• Кофе, цайг орой уух
• Хэт орой хооллох
• Стресс, санаа зовнил
• Унтах цаг тогтворгүй байх
Нойрны чанарыг сайжруулах энгийн аргууд
1. Тогтмол цагт унтаж, сэрэх
Амралтын өдөр ч гэсэн унтах хуваариа аль болох өөрчлөхгүй байх нь биеийн дотоод хэмнэлийг тогтворжуулна. Өдөр бүр яг ижил цагт унтаж, сэрэх нь биологийн хэмнэлийг зөв замд оруулна.
2. Унтах орчныг тохируулах
Дуу чимээ багатай, харанхуй, агааржуулалт сайтай орчин сайн унтахад тусалдаг.
3. Дэлгэцийн хэрэглээг багасгах
Унтахаас дор хаяж 30–60 минутын өмнө гар утас, компьютер ашиглахаас зайлсхийх хэрэгтэй. Гар утас, компьютерын хэт их гэрэл нь тархид “унтах дохио” өгөх процессыг саатуулдаг аж.
4. Хоол, ундаандаа анхаарах
Орой кофейн агуулсан бүтээгдэхүүн хэрэглэхээс татгалзаж, хөнгөн хоол идэх нь зүйтэй. Кофейн, согтууруулах бодис нь нойрыг тасалдуулах нөлөөтэй.
5. Амрах дадал бий болгох
Унтахын өмнө ном унших, тайван хөгжим сонсох зэрэг нь тархийг тайвшруулдаг.
Эрүүл амьдралын үндэс нь зөв хооллолт, хөдөлгөөнөөс гадна чанартай нойр юм. Оройтож унтах, нойргүйдэх нь богино хугацаанд мэдэгдэхгүй боловч урт хугацаанд эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг. Өдөр бүр 7 оос дээш цаг унтах нь тархи, зүрх судас, бодисын солилцоо, сэтгэл зүйн тэнцвэрт байдалд эерэг нөлөөтэй байгаа нь олон улсын судалгаагаар нотлогдсон. Тиймээс нойрыг амьдралын чухал хэсэг гэж үзэж, зөв дадал хэвшүүлээрэй.
|
Нийгэм
