ТАТАР МАЙДАР
Казахстан улсын Астана хотноо зохион байгуулагдсан "Space Days Kazakhstan 2026" олон улсын сансрын форумын үеэр Монгол Улс дэлхийг тандан судлах олон улсын хиймэл дагуулын томоохон төсөлд албан ёсоор нэгдэн ажиллахаар болсныг зарлалаа. Төслийн хүрээнд Казахстан, Монгол, Бүгд Найрамдах Конго Улс болон Нигери улсууд хамтран 2030 он гэхэд дэлхийг ажиглах 9 хиймэл дагуулаас бүрдсэн олон улсын нэгдсэн сүлжээг (constellation) байгуулахаар төлөвлөж байна.
Энэхүү түүхэн хамтын ажиллагааны хүрээнд Казахстан улс 6 хиймэл дагуул гаргах бол Монгол, Конго, Нигери улсууд тус бүр 1 хиймэл дагуул нийлүүлж хөрөнгө оруулалт хийх аж. Эдгээр зайнаас тандан судлах хиймэл дагуулууд нь Монгол орны хөдөө аж ахуйн салбар, байгаль орчны өөрчлөлт болон байгалийн баялгийн менежментийг сансрын технологийн тусламжтайгаар нарийвчлан хянах асар том боломжийг олгоно.
Сансрын хамтын ажиллагааны ерөнхий зураглал
| Улс орнуудын оролцоо | Нийлүүлэх хиймэл дагуулын тоо | Төслийн үндсэн зорилго ба үүрэг |
|---|---|---|
| Казахстан | 6 хиймэл дагуул | Төслийг санаачлагч, дотооддоо хиймэл дагуулыг угсарч, турших дэд бүтэц болон технологийн бааз суурийг хариуцна. |
| Монгол Улс | 1 хиймэл дагуул | Хиймэл дагуулыг хамтран үйлдвэрлэх замаар хөдөө аж ахуй, уул уурхай, байгаль орчныг сансраас хянана. |
| БН Конго & Нигери | Тус бүр 1 хиймэл дагуул | Хөгжиж буй орнуудын сансрын түншлэлийг өргөжүүлж, өөрсдийн бүс нутгийн датаг хүлээн авна. |
Онцлох үйл явдлууд
- Хамтарсан үйлдвэрлэл ба Технологийн шилжилт: Казахстан улс нь 2024 оноос хойш өөрсдийн дотооддоо үйлдвэрлэсэн хиймэл дагуулыг гадаад зах зээлд экспортолж эхэлсэн бөгөөд Монгол Улстай хамтран хиймэл дагуул үйлдвэрлэх албан ёсны гэрээг баталгаажуулаад байна. Ингэснээр Монголын инженерүүд Казахстаны Астана хот дахь тусгай цогцолборт угсралт, цахилгаан, механик болон вакуум туршилтын технологиос суралцах боломж нээгдэж байна.
- Төслийн ирээдүйн цар хүрээ: Казахстаны Шадар сайд Жаслан Мадиев хэлэхдээ, олон улсын энэхүү нэгдэл нь шинэ түншүүдэд үргэлж нээлттэй байх бөгөөд цаашид хиймэл дагуулын тоог 14 хүртэл өсгөх бүрэн боломжтойг онцолсон юм.
- Түүхэн суурь ба Баталгаат түнш: Төслийг ахалж буй Казахстан улс нь 1950-иад оны үед Зөвлөлт Холбоот Улсын байгуулсан, хүн төрөлхтний анхны хиймэл дагуул "Спутник-1" болон сансрын нисгэгч Юрий Гагариныг сансарт хөөргөсөн дэлхийн анхны сансрын буудал болох алдарт "Байконур"-ын асар их туршлага, боловсон хүчин, дэд бүтэц дээр тулгуурлан энэхүү төслийг хэрэгжүүлж байна.
Монгол орны хөгжилд сансрын дата яагаад чухал вэ?
Энэхүү хиймэл дагуулын сүлжээнд нэгдсэнээр манай улс цаг уурын эрс тэс өөрчлөлт, зуд турхан, бэлчээрийн гарц, цөлжилт, уул уурхайн нөхөн сэргээлт болон ой хээрийн түймрийн эрсдэлийг сансрын бодит хугацааны (real-time) дата мэдээлэл дээр тулгуурлан удирдах эрх зүйн болон технологийн бүрэн чадамжтай болох юм.
|
Нийгэм
