Dark Light
Нийгэм | 2026-09-15

ХҮН АМИНЫ ХЭРГИЙН ИНДЕКСЭЭР МОНГОЛ УЛС ОРОСООС БАГА ГАРЛАА

СЭТГҮҮЛЧ | ТАТАР МАЙДАР
Image

Монгол Улсад 100,000 хүн тутамд ногдох хүн амины хэргийн индекс 5.6 байгаа нь ОХУ (7.8)-аас аюулгүй боловч Төв Азийн зарим хөршүүдээс өндөр үзүүлэлттэй байна. Тухайлбал Төв Азийн Казахстан (2.6), Кыргызстан (1.7) зэрэг хөрш орнуудтай харьцуулахад өндөр хэвээр байгаа ажээ.

Тус үзүүлэлт нь Монгол Улсад сүүлийн жилүүдэд буурсан хэдий ч бүс нутгийн болон олон улсын дундажтай харьцуулахад урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг сайжруулах шаардлагатайг харуулж байна. Өмнөх жилүүдэд 5.9-6.1 байсан индекс бага зэрэг буурч, сүүлийн байдлаар 5.6-аас 5.9-ийн хооронд хэлбэлзэж байгаа юм.

Монгол Улсын индекс 5.6 байгаа нь хойд хөрш ОХУ (7.8)-тай харьцуулахад харьцангуй тайван, гэмт хэргийн гаралт бага байгааг харуулж байна. Орос улс нь жагсаалтын нэлээд дээгүүр буюу АНУ (5.8)-аас ч дээгүүр эрэмбэлэгджээ. Монгол Улс нь Кени (4.9) болон Украин (3.8)-ийн дээр, харин АНУ (5.8) болон Чили (6.3) улсуудын яг доор буюу дэлхийн хэмжээнд дундаж бүсэд багтаж байна. Жагсаалтыг Ямайка (49.4), Эквадор (45.7) зэрэг Төв/Өмнөд Америкийн орнууд тэргүүлж байгаа бол Сингапур (0.1), Япон (0.2) зэрэг Азийн орнууд хамгийн аюулгүй хэмээн бүртгэгдсэн аж.

Монгол Улсын сүүлийн 10 жилийн (2016–2026 он) гэмт хэргийн ерөнхий чиг хандлагыг нэгтгэн дүгнэвэл маш сонирхолтой дүр зураг гарч байна.
 
1. Хүн амины болон онц хүнд гэмт хэрэг: Тогтвортой бууралт
 
Хамгийн эерэг хандлага нь хүний амь нас, эрүүл мэндийн эсрэг ноцтой гэмт хэргүүд сүүлийн 10 жилд тасралтгүй буурч ирсэн явдал юм.
  • Хүн амины индекс: 2013-2015 оны үед 100,000 хүн тутамд 7.3 - 8.5 хүрч байсан хүн амины хэргийн гаралт сүүлийн жилүүдэд буурсаар 5.6 - 5.9 түвшинд ирээд байна. Энэ нь ноцтой хүнд гэмт хэргийн гаралт даруй 19%-иар буурсан үзүүлэлт юм.
2. Нийт бүртгэгдсэн хэргийн тоо: Түүхэн дээд хэмжээнд хүрэв
 
Хүнд хэргүүд буурсан ч нийгмийн хөгжил, цахим шилжилттэй холбоотойгоор нийт гэмт хэргийн тоо огцом өсжээ.
  • Дээд амжилт: 2025 оны эцсийн дүнгээр Монгол Улсын хэмжээнд нийт 47,480 эрүүгийн хэрэг бүртгэгдсэн нь 1989 оноос хойших хамгийн өндөр үзүүлэлт (түүхэн рекорд) болсон байна. Энэ нь өмнөх онтой харьцуулахад даруй 6.3–7%-иар өссөн дүн юм. 
3. Сүүлийн үед хамгийн эрчимтэй өсөж буй "ТОП" хэргүүд
 
Сүүлийн 2-3 жилийн хугацаанд дараах төрлийн гэмт хэргүүд трендийг тодорхойлж байна:
  1. Цахим гэмт хэрэг ба Залилан: Технологи хөгжихийн хэрээр цахим луйвар, аппликейшн болон сошиал медиа ашигласан залилангийн хэрэг сүүлийн жилүүдэд хамгийн өндөр хувиар (зарим үед жилийн дотор 60-100% хүртэл) өсөж байна.
  2. Тээврийн хэрэгслийн ашиглалтын журмын эсрэг хэрэг (Авто осол): Автомашины тоо олшрохын хэрээр зам тээврийн осол, зөрчил жилийн дотор 75.8%-иар өссөн анхаарал татах үзүүлэлт байна.
  3. Хулгайн хэрэг: Нийт үйлдэгдэж буй гэмт хэргийн 30 орчим хувийг хулгайн хэрэг дангаараа эзэлсэн хэвээр байна.

Үндэсний статистикийн хороо (ҮСХ) болон олон улсын байгууллагуудын дата мэдээллээс үзэхэд Монгол Улсад "Хүнд гэмт хэрэг буурсан боловч цахим болон өмчлөх эрхийн хөнгөн гэмт хэргүүд түүхэн дээд хэмжээндээ хүрч өссөн" гэсэн үндсэн тренд ажиглагдаж байна.

Ерөнхий дүгнэлт
 
Монгол Улс сүүлийн 10 жилд "бие махбодын хүчирхийллийн халдлага багатай" илүү тайван орон болон өөрчлөгдөж байгаа боловч, иргэдийн хувьд "цахим залилан болон өмчийн хулгайд өртөх эрсдэл" эрс нэмэгдсэн байна.
 

Сэтгэгдэл бичих
Нийгэм
Улс төр
Өдөр тутмын мэдээ
Эрүүл мэнд
Урлаг соёл
Спорт
Гадаад
Эдийн засаг
Үзвэрийн хувиарууд
Image
2026.09.19