Олон улсын PISA үнэлгээгээр Монголын боловсролын бас нэгэн түгшүүртэй дүр зураг тодорлоо

Дэлхийн улс орнуудын 15 настай сурагчдын мэдлэг, чадварыг сорьдог олон улсын PISA (Programme for International Student Assessment) үнэлгээний дүнгээр дэлхий даяар унших чадвараар охид хөвгүүдээс давамгайлж байгааг зарласан билээ. Тэгвэл энэхүү судалгаанд анх удаа хамрагдсан манай улсын хувьд нэгэн маш өвөрмөц бөгөөд анхаарал татсан үзүүлэлт гарсан нь "хүйсийн асар том зөрүү" юм. 

Унших чадвар: Хөвгүүд бүтэн 1 жилийн хичээлээр хоцорч байна

PISA-ийн тайланд дурдсанаар, Монголын охид унших чадварын шалгалтад хөвгүүдээсээ даруй 25 оноогоор илүү үр дүн үзүүлжээ. Энэхүү 25 онооны зөрүү нь олон улсын стандартаар сурагч бүтэн нэг жилийн турш сургуульд сурч олж авах мэдлэгтэй тэнцэхүйц хэмжээний асар том ялгаа юм. Зөвхөн унших ч биш, математикийн салбарт ч охид хөвгүүдээсээ 6 оноогоор илүү байна. Дэлхийн 40 гаруй оронд хөвгүүд математикаар илүү байдаг бол манайд эсрэгээрээ охид давамгайлж буй нь олон улсын шинжээчдийн анхаарлыг татжээ. 

Судалгааны хамгийн цочирдом баримтууд:

• 70 хувийн уналт: Монголын 15 настай хөвгүүдийн 70% нь унших чадварынхаа суурь түвшинд (Level 2) хүрч чадаагүй байна (охидын хувьд энэ үзүүлэлт 58% байна). 

• Хэт туйлшрал: Манай улсын дээд сургуулиудад суралцагчдын бараг гуравны хоёр нь буюу 60 гаруй хувийг эмэгтэйчүүд эзэлдэг нь үүнтэй шууд холбоотой.

Яагаад ийм зөрүү үүсэв?

Олон улсын шинжээчид болон соёл судлаачид үүнийг Монголын уламжлалт нүүдлийн соёл иргэншил, нийгэм эдийн засгийн онцлогтой холбон тайлбарладаг. Хөдөө орон нутгийн гэр бүлүүд хөвгүүдээ мал маллах, хүнд хөдөлмөр эрхлүүлэхээр сургуулиас хөндийрүүлэх эсвэл хичээлээс гадуурх цагт нь гэрийн ажилд илүү дайчилдаг бол охидоо боловсрол эзэмшүүлэхэд илүү анхаардаг уламжлалт хандлага одоог хүртэл боловсролын салбарт нөлөөлсөөр байна.

Гэхдээ... Амьдрал дээрх урвуу нөхцөл:

Хэдийгээр Монгол бүсгүйчүүд, охид анги танхимд, унших, сэтгэх чадвараар ийнхүү тасархай түрүүлж, боловсролоороо тэргүүлж байгаа ч хөдөлмөрийн зах зээл дээр гарахаараа эрчүүдээс бага цалин авч, удирдах албан тушаалд цөөн томилогддог "сонин" үзүүлэлттэй байна. Монголын эрчүүдийн ажил эрхлэлт 70 орчим хувьтай байдаг бол өндөр боловсролтой эмэгтэйчүүдийн ажил эрхлэлт дөнгөж 53.5 хувьтай байгаа нь боловсролын энэ том давуу тал амьдрал дээр бодит үр дүн болж чадахгүй байгааг харуулж байна.