ТАТАР МАЙДАР
Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага болон Монгол Улсын Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр 2025 оны байдлаар Монгол Улсын залуучуудын (15-24 нас) ажилгүйдлийн түвшин 11.71 хувьд хүрсэн байна. Энэ нь өмнөх 2024 оны үзүүлэлт болох 11.54 хувьтай харьцуулахад 0.17 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Энэ үзүүлэлтээр бол Монгол Улс Норвеги (12.0%) болон Словени (10.8%) улсуудын хооронд буюу жагсаалтын дунд хэсэгт бичигдэхээр байгаа.
Судалгаанаас үзэхэд Монгол Улсын ерөнхий ажилгүйдлийн түвшин 5.2-оос 5.5 хувьтай байгаа бөгөөд үүнээс залуучуудын ажилгүйдэл даруй хоёр дахин өндөр хэвээр байна. Үндэсний статистикийн хорооны тоо баримтаас харахад нийт ажилгүй иргэдийн дунд 15-24 насны залуус хамгийн өндөр хувийг эзэлж байгаа аж.
Манай улсын залуучуудын ажилгүйдлийн хувь хэмжээг бусад орнуудтай харьцуулж үзвэл, Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага (OECD)-ын гишүүн орнуудын дундаж болох 11.6 хувиас бага зэрэг дээгүүр байгаа боловч дэлхийн залуучуудын дундаж ажилгүйдлийн түвшин болох 15.49 хувиас доогуур байна. Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, тэднийг ажлын байраар хангах нь манай хөдөлмөрийн зах зээлийн гол тулгамдсан асуудлуудын нэг байсаар байна.
Мэргэжилтнүүдийн дүгнэлт: Дипломтой ажилгүйчүүд ба ур чадварын зөрүү
Хөдөлмөр эрхлэлтийн салбарын саяхны судалгаа, форум (“Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийн форум” YEF зэрэг)-д оролцсон шинжээчдийн үзэж байгаагаар залуучуудын ажилгүйдэл өндөр байгаа нь эдийн засгийн идэвхгүй байдлаас гадна "Ур чадварын зөрүү" (Skills mismatch)-тэй шууд холбоотой аж.
Салбарын яамны мэдээллээр Монгол Улсын нийт ажиллагсдын 53 хувь нь эзэмшсэн мэргэжлээсээ өөр ажил эрхэлж байна. Мэргэжилтнүүд залуус сургуулиа төгсөөд ажлын байранд шилжих явцдаа практик туршлага дутах, хөдөлмөрийн зах зээлийн бодит эрэлт хэрэгцээг мэдээгүйгээс болж урт хугацааны ажилгүйдэлд өртөх эрсдэл нэмэгдэж байгааг онцолжээ. Мөн цахим шилжилт эрчимжиж буй энэ үед залууст технологийн шинэ ур чадварууд дутагдаж байгаа нь карьерын өсөлтөд нь тээг болж байна.
Цаашид авах арга хэмжээ: 106.6 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт ба хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих жил
Үүссэн нөхцөл байдалтай холбогдуулан төр болон олон улсын байгууллагуудаас дараах бодлогын зохицуулалтуудыг хийж эхлээд байна:
- Бүтэцийн өөрчлөлт ба Санхүүжилт: Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамнаас 2026 оныг “Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих жил” болгон зарлаж, хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих төсөл хөтөлбөрүүдэд 106.6 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ. Үүний хүрээнд залуучууд, эмэгтэйчүүдийн ажлын байрыг нэмэгдүүлэх бодлогын тохируулга хийж байна.
- Залуучуудад зориулсан загвар төвүүд: Швейцарын хөгжлийн агентлагийн дэмжлэгтэйгээр орон нутаг болон дүүргүүдэд залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийн загвар үйлчилгээний төвүүдийг байгуулж эхэлсэн. Эдгээр төвүүд нь дөнгөж төгссөн, туршлагагүй залуусыг ажил олгогчидтой холбох, ярилцлагад бэлтгэх богино хэмжээний сургалтуудыг тогтмол зохион байгуулдаг.
- "Суралцахаас-Ажил эрхлэлтэд" хөтөлбөр: Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага (ILO) болон бусад сангууд хамтран залуучуудыг ажлын байранд дадлагажуулах (Apprenticeship), зочлох үйлчилгээ болон ноолуурын салбар зэрэг голлох зах зээлд шаардлагатай практик ур чадварыг олгох төслүүдийг хэрэгжүүлж байна.
- Мэргэжлийн боловсролыг дэмжих: Судлаачдын зүгээс залуучуудын ажилгүйдлийг бууруулахад урт хугацааны дээд боловсролоос илүү хөдөлмөрийн зах зээлийн мэдээлэлд суурилсан Богино хугацааны мэргэжлийн сургалт (VTP)-уудыг чанаржуулах нь залуусын орлогыг хурдан хугацаанд нэмэгдүүлэх хамгийн үр дүнтэй арга гэж үзэж байна.
|
Эдийн засаг
