Нийгэмд жендерийн тэгш байдал нь тогтвортой хөгжил, байгууллагын үр ашиг, улс орны өрсөлдөх чадварт шууд нөлөөлөх чухал хүчин зүйл болоод байна. Ялангуяа удирдах албан тушаалд эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувь нь тухайн байгууллага, салбар, улсын хөгжлийн түвшнийг илэрхийлэх нэгэн шалгуур болдог.

Дэлхийн чиг хандлага:

Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн хэмжээнд эмэгтэйчүүдийн манлайлал нэмэгдэж байгаа ч дээд шатны удирдлагын түвшинд эрэгтэйчүүд давамгай хэвээр байна.

United Nations-ын мэдээлснээр улс төр, эдийн засгийн шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо аажмаар өсөж байгаа ч тэгш харьцаанд хүрээгүй байна.

Дэлхийн олон улс оронд хууль эрх зүйн орчин, квотын тогтолцоо, компанийн засаглалын шинэчлэл зэргээр эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлэх бодлого хэрэгжүүлж байна. Тухайлбал, Норвеги улс компанийн ТУЗ-д эмэгтэй гишүүдийн доод хувийг хуулиар тогтоосон нь үр дүнгээ өгсөн туршлага гэж үздэг.

Монгол Улсад эмэгтэйчүүд боловсролын түвшнээрээ эрэгтэйчүүдээс дутуугүй, зарим салбарт илүү байгаа ч удирдах албан тушаалд эзлэх хувь харьцангуй бага хэвээр байна.

• Монгол Улсын нийт хүн амын 51 % нь эмэгтэйчүүд байдаг.
• 2024–2025 оны байдлаар аж ахуйн нэгжүүдийн удирдах албан тушаалд ажиллаж буй нийт ажилчдын 42% нь эмэгтэйчүүд байна.

• Засгийн газрын түвшинд эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувь 18–19 % байна.

Эдгээр статистик үзүүлэлтүүд нь Монголд эмэгтэйчүүд удирдах албан тушаалд илүү идэвхтэй оролцож эхэлсэн ч улс төр, бизнес, төрийн байгууллагын дээд шатанд жендерийн тэнцвэр хангалтгүй байгааг юм. Шийдвэр гаргах дээд түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо харьцангуй бага байгааг олон судалгаа харуулж байна.

Судалгаагаар эмэгтэй удирдагчид дараах онцлог давуу талтай гэж үздэг:

• Хамтын оролцоонд тулгуурласан шийдвэр гаргалт
• Харилцаа, уялдаа холбоо сайтай баг бүрдүүлэх чадвар
• Эрсдэлийг нарийн тооцоолох, хариуцлагатай хандлага
• Байгууллагын соёлыг тогтвортой хөгжүүлэх чиг баримжаа

Олон улсын бизнесийн судалгаагаар удирдлагын багтаа жендерийн тэнцвэртэй байгууллагууд санхүүгийн үзүүлэлт, инновац, ажилтны сэтгэл ханамжаар илүү байдаг нь тогтоогдсон.

Эмэгтэйчүүд удирдах албан тушаалд хүрэхэд дараах саад бэрхшээл тулгардаг:

• Нийгмийн уламжлалт хандлага, хэвшмэл ойлголт
• Гэр бүл, ажил мэргэжлийн тэнцвэр
• Менторшип, сүлжээний дэмжлэг дутмаг
• Цалин, дэвших боломжийн ялгаа

Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд бодлогын түвшинд дэмжлэг үзүүлэхээс гадна байгууллагын соёл, үнэлэмжийг өөрчлөх шаардлагатай.

Удирдах албан тушаалд эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувийг нэмэгдүүлэх нь зөвхөн жендерийн тэгш байдлын асуудал бус, эдийн засгийн өсөлт, нийгмийн шударга ёс, тогтвортой хөгжлийн үндэс юм. Эмэгтэйчүүдэд тэгш боломж олгох, манлайллын ур чадварыг дэмжих, бодлогын зохистой орчин бүрдүүлэх нь ирээдүйн хөгжлийн чухал хөрөнгө оруулалт билээ.