Монгол Улс НҮБ-ын өмнө хүлээсэн үүрэг, амлалтаа биелүүлж, энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцож буй эмэгтэй цэргийн алба хаагчдынхаа эзлэх хувийг 15 хувьд хүргэж чадсаныг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч НҮБ-ын индрээс албан ёсоор зарлалаа. Энэхүү түүхэн амжилтад тулгуурлан “НҮБ-ын Энхийг сахиулах ажиллагаанд эмэгтэй цэргийн алба хаагчийн оролцоо” сэдэвт олон улсын хоёр дахь удаагийн бага хурлыг 2027 онд Улаанбаатар хотноо зохион байгуулахаар болсноо мэдэгдлээ.

Монгол Улсын Зэвсэгт хүчин дэлхий дахины амар амгалан, аюулгүй байдлыг сахиулах үйлсэд эмэгтэй алба хаагчдын оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлээр сүүлийн жилүүдэд тууштай бодлого хэрэгжүүлж ирсэн юм. Энэхүү 15 хувийн босгоо давуулан биелүүлсэн нь манай улс хүйсийн тэгш байдлыг хангах, эмэгтэйчүүдийн эрх мэдэл, үүрэг оролцоог цэргийн салбарт бэхжүүлэх амлалтаа олон улсын тавцанд бодит ажил хэрэг болгосны тод илэрхийлэл болж байна.

Хуурай замын болон НҮБ-ын мандаттай бусад ажиллагаанд Монголын эмэгтэй цэргийн алба хаагчид өндөр сахилга бат, мэргэжлийн ур чадвараараа үлгэрлэж, дэлхийн халуун цэгүүдэд энхийн үйлсийг түүчээлж байгааг Ерөнхийлөгч онцлон тэмдэглэв. Ирэх 2027 онд болох олон улсын хурал нь Монгол Улсын энхийг сахиулах салбар дахь амжилт, туршлагыг дэлхий нийтэд танилцуулах, цаашдын чиг хандлагыг тодорхойлох чухал ач холбогдолтой томоохон арга хэмжээ болох юм.

Монгол Улс НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаан дахь эмэгтэй цэргийн алба хаагчдын эзлэх хувийг 15 хувьд хүргэх амлалтаа биелүүлсэн нь дэлхийн "Эмэгтэйчүүд, энх тайван ба аюулгүй байдал" (WPS) хөтөлбөрт оруулсан томоохон хувь нэмэр, түүхэн амжилт юм. Уг зорилтыг анх 2027 он гэхэд биелүүлэхээр төлөвлөж байсан ч батлан хамгаалахын салбарын шинэчлэл, бодлогын дэмжлэгийн үр дүнд хугацаанаасаа өмнө биелүүлжээ.

Монгол Улсын энхийг сахиулах ажиллагаан дахь голлох үүрэг

• Бүс нутгийн манлайлал: Монгол Улс 2006 оноос хойш нийт 900 гаруй эмэгтэй энхийг сахиулагчийг илгээсэн бөгөөд Зүүн хойд болон Төв Азийн бүс нутагтаа эмэгтэй цэргийн алба хаагчдын тоогоор тэргүүлэгч орнуудын нэг юм.

• Бүтэц, тогтолцооны шинэчлэл: Энэхүү амжилтад Төрийн цэргийн байгууллагуудад жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах хөтөлбөрүүд болон анхны эмэгтэй бригадын генерал Ганболдын Болор томилогдсон зэрэг үйл явдлууд чухал нөлөө үзүүлсэн.

• Олон улсын хурлын индэр: 2027 онд Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдах "НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаан дахь эмэгтэйчүүдийн оролцоо" олон улсын хоёрдугаар бага хурал нь 2022 онд дэлхийн 30 гаруй орны төлөөлөгчдийг оролцуулан хийсэн анхны хурлын үргэлжлэл бөгөөд Монгол Улсын дипломат нэр хүндийг дэлхийн тавцанд улам бататгаж байна.

Энэхүү олон улсын арга хэмжээ нь НҮБ-ын аюулгүй байдлын бүтцийн шинэчлэлд Монгол Улс идэвхтэй, дэвшлийг түүчээлэгч улс болохыг харуулж байна.

Монголын эмэгтэй цэнхэр дуулгатнууд НҮБ-ын мандаттай олон ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэж ирсэн бөгөөд тэдний оролцоо, үзүүлж буй нөлөө нь дараах голлох ажиллагаануудаар тодорхойлогддог:

1. БНӨСУ дахь НҮБ-ын ажиллагаа (UNMISS - Өмнөд Судан)

Энэ бол Монгол Улсын Зэвсэгт хүчний хамгийн олон бие бүрэлдэхүүн, түүний дотор хамгийн олон эмэгтэй алба хаагчид үүрэг гүйцэтгэдэг гол цэг юм.

• Гүйцэтгэх үүрэг: Эмэгтэй алба хаагчид мотобуудлагын батальоны бүрэлдэхүүнд баазын харуул хамгаалалт, цувааны хамгаалалтад оролцохоос гадна цэргийн эмнэлгийн багт эмч, сувилагчаар тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэдэг. 

• Орон нутгийн иргэдтэй ажиллах: Зөрчил мөргөлдөөнд өртсөн Өмнөд Суданы эмэгтэйчүүд болон хүүхдүүдтэй харилцах, тэдэнд сэтгэл зүйн болон эрүүл мэндийн тусламж үзүүлэхэд монгол эмэгтэйчүүдийн үүрэг үнэлж баршгүй байдаг.

2. Баруун Сахар дахь НҮБ-ын ажиллагаа (MINURSO)

Баруун Сахар бол Монголын эмэгтэй цэргүүдийн түүхэн замнал эхэлсэн газар юм. 

• Түүхэн ач холбогдол: Монгол Улс анхны эмэгтэй энхийг сахиулагчаа (ахмад Н.Нямжаргал) 2006 онд тус ажиллагаанд зэвсэггүй цэргийн ажиглагчаар илгээж байв. Түүнээс хойш өнөөдрийг хүртэл манай эмэгтэй офицерууд эрсдэлтэй бүсүүдэд цагийн байдлыг тандах, хяналт тавих ажиглагчийн үүргийг тасралтгүй гүйцэтгэж байна. 

3. Абиеэ муж дахь НҮБ-ын Түр хүчин (UNISFA)

Судан болон Өмнөд Суданы хилийн маргаантай бүс болох Абиеэ мужид Монголын цэргийн баг үүрэг гүйцэтгэдэг. 

• Гүйцэтгэх үүрэг: Тус бүс нутагт цагийн байдал тогтворгүй, мөргөлдөөнтэй байдаг тул эмэгтэй алба хаагчид штабын офицер, холбоочин, холбогч офицерийн үүргүүдийг гүйцэтгэж, НҮБ-ын цэргийн хүчний удирдлагыг мэдээллээр хангахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. 

4. Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс дахь НҮБ-ын ажиллагаа (MONUSCO)

Монголын зэвсэгт хүчний цэргийн ажиглагчид болон штабын офицерууд Конго улсад олон жилийн турш үүрэг гүйцэтгэж байна. 

• Гүйцэтгэх үүрэг: Эмэгтэй офицерууд газар дээр нь зэвсэгт бүлэглэлүүдийн хөдөлгөөнийг хянах, НҮБ-ын мандатын хэрэгжилтийг шалгах, ялангуяа дайны бүс дэх эмэгтэйчүүдийн эсрэг бэлгийн хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, тэднийг хамгаалах чиглэлээр орон нутгийн иргэдтэй тулж ажилладаг.

Түүнчлэн, манай эмэгтэй алба хаагчид Ливан (UNIFIL), Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс (MINUSCA) болон Кипр (UNFICYP) дэх НҮБ-ын ажиллагаануудад штабын офицер болон цэргийн зөвлөхийн түвшинд үүрэг гүйцэтгэж байна.