Япончууд хаанаас гаралтай вэ? Тэдний өвөг дээдэс хэн байв? Энэхүү асуулт нь зөвхөн Япон төдийгүй Азийн түүх, антропологийн салбарын хамгийн том нууцуудын нэг байсаар ирсэн. Хэдэн арван жилийн турш шинжлэх ухаанд ноёрхож байсан хуучин онолыг орчин үеийн палеогеномикийн (эртний ДНХ-ийн судалгаа) нээлтүүд албан ёсоор няцааж, Япончуудын гарал үүслийн түүхийг шинээр бичиж эхэллээ.

Археологи болон генетикийн хамгийн сүүлийн үеийн (Science Advances болон PNAS сэтгүүлд хэвлэгдсэн) судалгааны үр дүнгүүд өнөөгийн Япон хүний ген хэрхэн бүрэлдсэн, үүнд Монголын өндөрлөг болон эх газрын нүүдэлчид ямар үүрэг гүйцэтгэснийг цоо шинэ өнцгөөр гэрэлтүүлж байна.

Хоёр бүтэцт онолын нуралт

1991 оноос хойш шинжлэх ухааны ертөнцөд "Хоёр бүтэцт загвар" (Dual-Structure Model) ноёрхож байв. Энэхүү онолоор өнөөгийн Япончууд ердөө хоёрхон бүлэг хүмүүсийн цуснаас бүрэлдсэн гэж үздэг байлаа. Үүнд:

1. Арлууд дээрээ ан гөрөө хийж амьдарч байсан уугуул Жомон (Jomon) хүмүүс.

2. Эх газраас (Зүүн Азиас) цагаан будааны тариалан нэвтрүүлж ирсэн Яёои (Yayoi) иргэд.

Гэвч эртний булшнаас олдсон хүний ясны ДНХ-ийг нарийвчлан дараалуулан тогтоох (sequencing) явцад энэ онол хэтэрхий дутуу байсан нь илэрч, үүнийг "Гурвалсан бүтцийн загвар" (Tripartite Model) орлох болов. Өөрөөр хэлбэл, Япон үндэстэн бүрэлдэхэд хоёр биш, гурван том нүүдлийн давалгаа нөлөөлжээ.

Япон үндэстнийг бүтээсэн өвөг дээдсийн 3 давалгаа

1. Анхны давалгаа: Уугуул Жомончууд (МЭӨ 16,000 – МЭӨ 900)

Эдгээр нь Япон арал дээр олон мянган жилийн турш тусгаарлагдмал амьдарсан, ангууч-түүгч соёлтой уугуул иргэд юм. Тэд генетикийн хувьд маш өвөрмөц, дэлхийн бусад хүн амаас эрт тусгаарлагдсан байв (түүнчлэн Денисовын ген тэдэнд бараг байхгүй хувьтай байсан). Өнөөгийн Япончуудын генийн сангийн ердөө 10-20% нь л энэхүү Жомончуудаас гаралтай.

2. Хоёр дахь давалгаа: Эх газрын Яёоичууд (МЭӨ 900 – МЭ 300)

Эх газрын Азиас Япон руу шилжин ирж, нойтон цагаан будааны тариалан болон металл боловсруулах соёлыг авчирсан иргэд. Тэд уугуул Жомончуудтай холилдож эхэлсэн.

3. Гурав дахь давалгаа: Нууцлаг Кофун нүүдэлчид (МЭ 300 – МЭ 710)

Энэ бол түүхийг шинээр бичихэд хүргэсэн хамгийн гол нээлт юм. Түүхчид Кофуны үеийг (асар том хэлбэртэй хаадын булшнууд баригдаж эхэлсэн үе) ердөө дотоодын соёлын өөрчлөлт эсвэл цөөн тооны элитүүдийн нөлөө гэж үздэг байв. Гэвч ДНХ-ийн шинжилгээгээр энэ үед эх газраас маш том хэмжээний хүн амын шилжилт хөдөлгөөн тасралтгүй явагдсан нь тогтоогдлоо. Өнөөгийн Япончуудын генийн бүтцийн хамгийн их буюу дийлэнх хувийг яг энэ Кофуны үеийн нүүдэлчдийн ДНХ эзэлдэг байна.

Монголын өндөрлөг болон Төв Азийн сэжим хаана байна вэ?

Эрдэмтдийн тогтоосноор Кофуны үед орж ирсэн энэхүү асар том генийн урсгал нь Зүүн хойд Ази болон Монголын өндөрлөгийн нүүдэлчидтэй шууд холбогддог. Өнөөгийн Азийн орнуудаас Япончуудтай генетикийн хувьд хамгийн ойр төрөл нь Солонгосчууд, Манж-Тунгусууд болон Монголчууд байдаг нь үүний баталгаа юм.

Энэхүү эртний хэлхээ холбоог хэл шинжлэл, антропологийн дараах баримтууд улам баталгаажуулдаг:

• Трансевразийн хэлний язгуур: Сүүлийн үеийн судалгаагаар (жишээ нь, Nature сэтгүүлд гарсан судалгаа) Монгол, Япон, Солонгос, Түрк, Түнгус хэлнүүд нь нэгэн ижил Трансеврази (Алтай) хэлний язгуураас гаралтай гэж үздэг. Тэдний өвөг дээдэс ойролцоогоор 9,000 жилийн өмнө Баруун Ляо голын хөндийд (Өвөр Монгол, Манжуурын зааг) амьдарч байгаад, баруун тийш Монголын өндөрлөг рүү (Монгол хэл), зүүн тийш Солонгос ба Японы арлууд руу салбарлан нүүжээ. Хэлний бүтэц нь хоёулаа залгамал, өгүүлбэрийн бүтэц нь ижил (Өгүүлэгдэхүүн + Тусгагдахуун + Өгүүлэхүүн) байдгийн нууц үүнд оршино.

• Биологийн ижилсэл: Монгол болон Япон хүүхдүүдийн 80-95%-д тохиолддог хөх толбо буюу "Монгол толбо", мөн дээд үүдэн шүдний дотор тал нь халбага шиг хонхор бүтэцтэй байдаг антропологийн шинж тэмдэг нь тэднийг нэгэн цагт Зүүн хойд Азийн нэг ижил генийн сантай байсныг гэрчилдэг.

Энэхүү нээлт яагаад чухал вэ?

1. Соёлын уусалт: Генетикийн хувьд эх газрын нүүдэлчид Кофуны үед маш хүчтэй түрж орж ирэн хүн амын олонх болсон ч, тэд уугуул Жомон-Яёои соёлыг устгаж үгүй хийгээгүй. Харин ч тэдэнтэй найрсаг замаар уусан нэгдэж, соёлын синтез (нийлэгжилт) үүсгэсэн нь өнөөгийн өвөрмөц Япон соёл, хэлний суурь болжээ.

2. Бүс нутгийн ялгаа: Өнөөдөр Японы муж бүлгүүдийн дунд Жомон генийн хувь хэмжээ өөр өөр байдаг. Тухайлбал, Окинава болон Хоккайдо (Айну иргэд) орчмын хүмүүст уугуул Жомон ген хамгийн өндөр хувьтай байдаг бол төв хэсэг буюу Кансай хавиар эх газрын ген давамгайлдаг. Энэ нь Япон орны доторх бүс нутгийн бие махбодийн болон эрүүл мэндийн өвөрмөц ялгаануудыг тайлбарлаж байгаа юм.

Дүгнэлт

Хэрэв Монголын өндөрлөг, Сибирь, Зүүн хойд Азиас гаралтай эх газрын нүүдэлчдийн асар том шилжилт хөдөлгөөн Япон арал руу чиглээгүй байсан бол өнөөгийн Япончууд генетикийн болон соёлын хувьд маш тусгаарлагдмал, тэднээс огт өөр хүмүүс байх байжээ. Шинжлэх ухааны энэхүү шинэ нээлт нь Япон, Монголчууд шууд утгаараа ах дүүс биш ч гэлээ, хэдэн мянган жилийн тэртээ Зүүн хойд Азийн өргөн уудам нутагт нэгэн гэр бүлээс салбарласан "холын садан төрлүүд" гэдгийг ДНХ-ийн түвшинд батлан харуулж байна.