Монгол орны газар зүйн байршил, эрс тэс уур амьсгал болон хооллолтын уламжлалт хэв маягаас шалтгаалан хүний биед зайлшгүй шаардлагатай зарим шим тэжээлүүд дутагдах өндөр эрсдэлтэй байдаг. Үүнд:

• Витамин D (Яс бэхжүүлэх, дархлаа дэмжих): Монголд өвөл урт, хүйтэн үргэлжилдэг бөгөөд нарны тусгал бага байдаг тул хүн амын дунд нэн өндөр дутагдалтай байдаг.

• Омега-3 (Зүрх хамгаалах, үрэвсэл дарах): Монгол орон далайгаас алслагдмал тул шинэ загас, далайн бүтээгдэхүүний хэрэглээ маш бага. Үүнээс үүдэж Омега-3-ын дутагдалд орох үндсэн шалтгаан болдог.

• Төмөр (Эрчим хүч, хүчилтөрөгчийн урсгал): Махны хэрэглээ өндөр ч хоолны дараа шууд өтгөн цай уудаг уламжлалт зуршил нь төмрийн шимэгдэлтийг саатуулж, цус багадалт үүсгэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.

• Кали (Цусны даралт тогтворжуулах): Монголчууд давс, шорвог цай их хэрэглэдэг нь натри, калийн тэнцвэрийг алдагдуулж, даралт ихсэх өвчлөлийг үүсгэдэг тул калиар баялаг хүнс нэн шаардлагатай.

• Витамин С (Антиоксидант, эд эсийн нөхөн сэргээлт): Хүйтний улиралд шинэ жимс, хүнсний ногооны олдоц, хэрэглээ буурдгаас шалтгаалан дутагдах хандлагатай байдаг.

Сонирхолтой бөгөөд анхаарал татах статистик:

• 99%-ийн гүн дутагдал: Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв болон олон улсын судалгаагаар насанд хүрсэн Монгол хүний цусан дахь Витамин D өвлийн улиралд 99%-ийн гүн дутагдалтай байдаг нь тогтоогдсон. Хэвийн хэмжээ нь 30–100 нг/мл байх ёстой бөгөөд Монголчуудын дундаж түвшин ердөө 8–10 нг/мл байна.

• Хүүхэд ба эхчүүдийн эрсдэл: 5 хүртэлх насны хүүхдүүдийн 90%, жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн 95% нь Витамин D-ийн архаг дутагдалтай болон нөөц багатай гарчээ.

• Даралт ихсэлтийн шалтгаан: Монголчуудын хоногийн давсны хэрэглээ ДЭМБ-ын зөвлөмжөөс даруй 2 дахин их байдаг нь бие дэх Кали-йн хэмжээг бууруулж, зүрх судасны өвчлөл, цусны даралт ихсэлтийг залуужуулах гол шалтгаан болдог.

Эмчийн зөвлөмж:

1. Дур мэдэн уухаас татгалз: Хүн бүрийн биеийн онцлог, амин дэмийн дутагдал өөр тул хамгийн түрүүнд цусны ийлдэс дэх амин дэмийн хэмжээг тодорхойлох шинжилгээ өгөх шаардлагатай.

2. Хооллолтын буруу зуршлаа өөрчил: Төмөр болон бусад эрдэс бодисыг биед бүрэн шимэгдүүлэхийн тулд хоол идсэнээс хойш хамгийн багадаа 40-60 минутын дараа цай, кофе ууж хэвшээрэй.

3. Нэмэлт бүтээгдэхүүнийг зөв хослуул: Жишээ нь, Кальцийг биед шимэгдүүлэхийн тулд Витамин D заавал хамт байх шаардлагатай. Эмчийн заавраар өөрт тохирох тунгаар нэмэлт амин дэмийг тогтмол хэрэглэж занших нь урт хугацааны архаг өвчлөлөөс сэргийлэх шилдэг арга юм.