2025 оны сагсанбөмбөгийн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний урьдчилсан шатны тоглолтууд үргэлжилж буй. Манай улс Гуам, БНХАУ, Японтой нэг хэсэгт орсон. Өнөөдөр Гуамын шигшээ багтай UG Arena-д манай шигшээ баг тоглож, ялагдал хүлээсэн. Тэгвэл Гуам улсын тухай товчхон мэдээлэл хүргэе.

1.  Гуам бол Номхон далайн баруун хэсэгт экватороос хойш 900 милийн зайд оршдог, соёлын өв, бахархалаар баялаг АНУ-ын арлын нутаг дэвсгэр юм. Гуам нь 4-8 миль өргөн, 32 миль урт бөгөөд Микронезийн арлуудын хамгийн том нь юм. Гуамын халуун орны намгархаг газар нутаг, хот суурин газруудын хамт 220 хавтгай дөрвөлжин миль талбайг эзэлдэг. Мариана арлын гинжин хэлхээний хамгийн өмнөд арал юм.

2.

Гуамын уугуул иргэд бол Малай, Филиппин, Тайвань, Полинезийн Австронезийн үр удам. Өөрсдийг Чаморро гэж нэрлэдэг. Чаморро хэл нь Палауан хэл шиг. 2022 оны байдлаар Гуамын хүн ам 168,801. Чаморрос бол хамгийн том угсаатны бүлэг боловч олон үндэстний арлын цөөнх юм. Энэ нутаг дэвсгэр нь 210 хавтгай дөрвөлжин миль (540 км2; 130,000 акр) бөгөөд хүн амын нягтрал нэг хавтгай дөрвөлжин миль (299/км2) тутамд 775 хүн амтай. Чаморрочууд Гуам болон Мариана арлуудад ойролцоогоор 3500 жилийн өмнө суурьшсан.

3.

Дэлхийн 2-р дайны өмнө Гуам нь Микронезийн Вэйк арал, Полинез дахь Америкийн Самоа, Хавай, Филиппин зэрэг Номхон далай дахь Америкийн таван харьяаллын нэг байв. 1941 оны арванхоёрдугаар сарын 8-нд Сувдан боомт руу дайрснаас хойш хэдэн цагийн дараа Гуам арлыг хоёр жил хагасын турш япончууд эзлэв. Эзлэгдсэн үед Гуамчууд албадан хөдөлмөр эрхэлж, шоронд хоригдож, эрүүдэн шүүж, цаазлуулж байжээ. Америкийн цэргүүд 1944 оны 7-р сарын 21-нд арлыг эргүүлэн эзлэн авсан бөгөөд энэ өдрийг Чөлөөлөх өдөр болгон тэмдэглэдэг. 1960-аад оноос хойш Гуамын эдийн засгийг голчлон аялал жуулчлал болон АНУ-ын арми дэмжиж ирсэн. Учир нь Гуам стратегийн томоохон хөрөнгө юм. Ер нь иргэд нь Америкийн муж улс байхыг илүүд үздэг. Америкийн өдөр эхэлдэг арал улс гэдгээрээ бахархдаг.

4.

Гуам халуун орны ширэнгэн ойн уур амьсгалтай. Жилийн туршид цаг агаар нь ихэвчлэн халуун, чийглэг байдаг бөгөөд улирлын температурын өөрчлөлт багатай байдаг. Дунджаар 30 градусын дулаан. Гуам нь жилийн турш ижил температуртай байдаг. Далайн түрлэг нь ч тогтмол. Хуурай, нойтон гэх хоёр улиралтай. Хуурай улирал 1-р сараас 5-р сар хүртэл үргэлжилнэ. Зургадугаар сар бол шилжилтийн үе. Нойтон улирал 7-р сараас 11-р сар хүртэл үргэлжилнэ. Мөн хар салхины замд оршдог. Нойтон улиралд халуун орны шуурга болон болзошгүй далайн хар салхи аралд заналхийлэх нь элбэг байдаг.

5.

Гуам улсын эрэгтэй сагсан бөмбөгийн шигшээ баг ази даа хүчирхэгт тооцогддог. Ранкаараа ази даа топ 10-т эрэмбэлэгддэг. FIBA далайн аварга шалгаруулах тэмцээнд Австрали, Шинэ Зеландаас өөр баг мөнгөн медаль хүртсэн ганцхан тохиолдол байдаг. Тэр нь Гуам юм. Тэгэхээр арал улс дотроо сагсанбөмбөгөөрөө хамгийн хүчирхэг гурван улсын нэг юм.

Б.АМАР