АНУ Хятадын нөлөөг хязгаарлах, Мьянмарын газрын ховор элементийн нөөцөд өөрийн компаниудыг шууд нэвтрүүлэх зорилгоор тус улсын иргэний дайны энхийн зуучлалын үйл ажиллагааг хөшүүрэг болгон ашиглахаар төлөвлөж байгаа нь АНУ-ын геополитикийн стратегид томоохон эргэлт гарч байгааг харуулж байна. 

Reuters агентлагийн 11-р сарын 2-ны өдөр (орон нутгийн цагаар) мэдээлснээр, дээрх төлөвлөгөөг АНУ-ын Төрийн департаментаас 8-р сарын 31-нд баталж, 10-р сарын 16-нд цахим хуудсандаа нийтэлсэн "Мьянмар дахь АНУ-ын Элчин сайдын яамны нэгдсэн улс орны стратеги" (Integrated Country Strategy - ICS) баримт бичигт тусгасан байна.

Энэхүү алхам нь Вашингтоныг Мьянмарын цэргийн хунтыг дипломат аргаар тусгаарлах олон жилийн бодлогоос нь ухрааж, илүү прагматик харилцаа руу шилжүүлж байгаа юм. Стратегийн гол зорилго нь ардчиллыг дэмжигч хүчнүүд болон үндэстний цөөнхийн зэвсэгт бүлэглэлүүдийг хамарсан энхийн хэлэлцээнд оролцох замаар АНУ-ын компаниудыг Мьянмарын арвин их газрын ховор элементийн нөөцөд нэвтрэх суурийг тавих явдал бөгөөд энэ нь тус салбар дахь Хятадын давамгайллыг хязгаарлах геополитикийн тэнцвэржүүлэлт болно гэж үзэж байгаа аж. Учир нь эдгээр ордууд нь голчлон зэвсэгт бүлэглэлүүдийн хяналтад байдаг мөргөлдөөний бүсэд байрладаг бөгөөд одоогоор ихэнх нь Хятад руу экспортлогдож байгаа юм. 

Тус баримт бичигт Вашингтон Мьянмар дахь ардчиллыг дэмжигч хүчнүүд болон үндэстний цөөнхийн зэвсэгт бүлэглэлүүд оролцсон энх тайвны хэлэлцээрт хувь нэмрээ оруулах замаар, АНУ-ын компаниудыг тус улсад байр сууриа бэхжүүлэхэд нь туслах төлөвлөгөөтэй байгаагаа ер бусын ил тод байдлаар дурджээ.

Баримт бичигт дурдсанаар, Мьянмар дахь АНУ-ын Элчин сайдын яам нь "2030 он гэхэд тогтвортой энх тайвны гэрээ байгуулах замд хөтлөх" гал зогсоох хэлэлцээрт хүрэх зорилт тавьсан байна.

Энэ зорилгын хүрээнд Элчин сайдын яам нь төв болон орон нутгийн засаг захиргааны хооронд санхүүгийн эрх мэдлийг хуваарилах асуудал (fiscal federalism) болон газар нутгийн хил хязгаарыг тогтоох асуудлаар тодорхой гэрээ хэлэлцээр, бодлогын саналуудыг боловсруулахад чиглэсэн дор хаяж гурван талт хэлэлцүүлгийг зохион байгуулахаар төлөвлөж байна.

• Баримт бичигт ийм төрлийн дипломат оролцоо нь "Мьянмарын арвин их ховор элементийн нөөцөд нэвтрэх боломжийг бүрдүүлж, цахим залилангийн төвүүдтэй тэмцэхэд тус дөхөм болно" гэж шууд заажээ.

Энэхүү алхам нь Хятадын нөлөөг сөрөх оролдлого гэж харагдаж байна. Мьянмар дахь ховор элементийн ордууд нь ихэвчлэн үндэстний цөөнхийн зэвсэгт бүлэглэлүүдийн хяналтад байдаг мөргөлдөөнт бүсүүдэд байрладаг бөгөөд эдгээр нөөцийн дийлэнх хэсэг нь Хятад руу экспортлог Тус Элчин сайдын яам нь 2030 оны эцэс гэхэд АНУ-ын компаниудад зориулан тус бүр нь 5 сая ам.доллароос (ойролцоогоор 6.7 тэрбум вон) дээш үнийн дүн бүхий дор хаяж гурван томоохон худалдаа, хөрөнгө оруулалтын хэлцлийг баталгаажуулах, мөн Мьянмар улсын АНУ-аас импортлох бараа бүтээгдэхүүн, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний хэмжээг одоогийн түвшнээс гурав дахин нэмэгдүүлэх зорилт тавьжээ.

Түүнчлэн, Америкийн иргэдийг онилсон цахим залилангийн төвүүдийг устгах чиглэлээр хууль сахиулах байгууллагуудын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, АНУ-д байгаа Мьянмарын иргэдийг эх оронд нь буцаах асуудлаарх хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэх зэргийг тэргүүлэх чиглэл болгон тодорхойлсон байна.

• Эдгээр төлөвлөгөөний хүрээнд Вашингтон Мьянмарын цэргийнхнийг дипломат аргаар тусгаарлах олон жилийн бодлогоосоо татгалзаж, тэдэнтэй дээд түвшинд, нууц хэлэлцээ хийж эхэлжээ.

АНУ-ын Төрийн департаментын Тагнуул, судалгааны асуудал хариуцсан туслах нарийн бичгийн дарга Майкл Вэнс 9-р сарын 15, 16-ны өдрүүдэд Мьянмарын нийслэл Нейпьидо хотод тус улсын удирдагч Мин Аун Хлайнтай уулзсан байна. Тэрээр мөн өнгөрсөн сарын эхээр Японы Токио хотод хэлэлцээг удирдан явуулсан бөгөөд уг хэлэлцээгээр хэлэлцсэн гол сэдвүүдийн нэг нь ховор элементийн нөөцийн асуудал байжээ.

• Вашингтоны хэлэлцээ хийж буй гол хүн болох Мин Аун Хлайн нь Мьянмарын зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч асан бөгөөд 2021 оны цэргийн эргэлтийг удирдсан хүн юм.

НҮБ-ын тооцооллоор, уг цэргийн эргэлтээс үүдэлтэй иргэний дайны улмаас 100,000 хүн амиа алдаж, 3.5 сая гаруй хүн орон гэрээ орхин дүрвэхэд хүрсэн байна.

Гэсэн хэдий ч, бодит хөрөнгө оруулалтыг татахад нэн чухал ач холбогдолтой хоёр асуудал болох Мьянмар улсад тавьсан хориг арга хэмжээг цуцлах эсэх, мөн зохицуулалтын шаардлага, дүрэм журмыг мөрдөхтэй холбоотой асуудлуудыг хэрхэн шийдвэрлэх талаар уг баримт бичигт тусгаагүй байна.

Вашингтон нь хууль ёсны бөгөөд хариуцлагатай бизнесийн үйл ажиллагааг дэмжихийн зэрэгцээ Мин Аун Хлайн, бусад цэргийн албан тушаалтнууд болон тэдэнтэй холбоотой компаниудын эсрэг санхүүгийн хориг арга хэмжээгээ хэвээр үргэлжлүүлсэр байгаа. Трампын засаг захиргааны үед Мьянмарын зарим иргэн, компанийг хориг арга хэмжээний жагсаалтаас хассан байдаг.

АНУ-ын Төрийн департаментын хэвлэлийн төлөөлөгч Reuters агентлагт "Бид мөргөлдөөнд оролцож буй бүх талуудтай яриа хэлэлцээ хийхийг дэмжсэн бодлого баримталж байна" гэж мэдэгдэв.

Тэрээр цааш нь хэлэхдээ, АНУ-ын зүгээс Мьянмар улсыг хэд хэдэн чухал чиглэлээр, тухайлбал залилангийн төвүүдтэй тэмцэх, тус улсад үйл ажиллагаа явуулж буй Америкийн бизнесүүдийн нөхцөлийг сайжруулах, мөн улс орны нөхцөл байдлыг тогтворжуулахын тулд жинхэнэ энхийн үйл явцыг эхлүүлэх зэрэг асуудлаар ахиц дэвшил гаргахыг уриалж байгааг онцоллоо.