Баавгайг байгаль эх дээрх "Төгс алуурчин" (Ultimate Killer / Ultimate Apex Predator) гэж нэрлээд байгаа нь огтхон ч хэтрүүлэг биш юм. Хэдийгээр тэд ихэнхдээ жимс, самар, өвс ургамал иддэг (холимог идэштэн) харагддаг ч, яг ан хийх эсвэл дайрах үедээ хуурай газар дээрх хамгийн аймшигтай, төгс зэвсэглэгдсэн араатан болдог. 

Түүнийг "Ультимат киллер" болгодог гол шалтгаануудыг шинжлэх ухааны болон физик өгөгдлөөр нь багцлан тайлбарлая:

1. Төгс бүтээгдсэн зэвсэглэл

Аймшигт хазалтын хүч: Хүрэн баавгайн хазалтын хүч 68.5 - 81.5 см² хүрдэг. Таны эрхий хурууны хумсны толь шиг жижигхэн 1см² талбай дээр 68-аас 81 килограмм жинтэй хүн (эсвэл бүтэн шуудай цемент) дээрээс нь цэгцтэйгээр даран унаж байна гэсэн үг юм. Энэ нь арслан, барснаас ч хүчтэй гэсэн үг бөгөөд хүний гавлын яс, амьтны зузаан гуяны ясыг ганц хазаад л үйрүүлэх чадалтай.

• Ган дэгээ шиг хумс: Түүний сарвуу ба хумс нь төрөл зүйлээсээ хамаараад 8–10 см урт байдаг. Муурны овогтны (арслан, барс) хумс шиг хураагддаггүй, үргэлж ил байдаг тул маш хатуу, зузаан арьсыг хэгз татах, хохирогчоо зугтаалгалгүй зоож барих үндсэн зэвсэг болдог. 

• Ганц цохилтын хүч: Бие гүйцсэн баавгайн урд савны нэг удаагийн хүчтэй цохилт нь бух, хандгай зэрэг аварга амьтдын нурууг шууд хуга цохих чадалтай байдаг.

2. Хуурамч гадна төрх ба гайхалтай хурд

Баавгайг харахад маш хүнд нүсэр, удаан мэт харагддаг ч энэ нь байгалийн хамгийн том "хууралт" юм.

• Ойд та баавгайнаас хэзээ ч гүйж зугтаж чадахгүй. Тэд цагт 45–56 км/ц хүртэл хурдалж чаддаг. Энэ нь Олимпын аварга Усэйн Болтоос ч хурдан гэсэн үг юм.

• Үүнээс гадна тэд маш гарамгай модонд авирч, усны урсгал сөрөн сэлж чаддаг тул хохирогчид хаашаа ч зугтах боломж үлддэггүй. 

3. Биеийн онцлог: "үхэшгүй" мэт хамгаалалт

• Нурууны булчинлаг бөгтрөг: Баавгайн хүзүү, сэрвээн дээр байдаг бөгтрөг харагддаг нь цэвэр булчин юм. Энэ булчин нь түүний урд сарвуунд асар их хүч өгөхөөс гадна бусад амьтдын дайралтаас хамгаалдаг. 

• Зузаан арьс, өөхөн давхарга: Түүний арьс, үс болон өөхөн давхарга нь маш зузаан тул өөр араатны соёо, хумс, тэр байтугай жижиг калибрын бууны сумыг ч нэвтрүүлэлгүй хаах хуяг болж өгдөг.

4. Муурны овогтнуудаас ялгарах "өршөөлгүй" алуурчин

• Арслан, барс зэрэг муурны овогтны махчид ангийхаа амьсгалыг боож, эхэлж үхүүлээд дараа нь иддэг "соёлтой" тактиктай.

• Харин баавгайд тийм тактик байхгүй. Тэрээр олзоо үхсэн үү, амьд уу гэдгийг үл тоон, згээр л шууд дээрээс нь дарж унаган, амьдаар нь тасчиж идэж эхэлдэг. Энэ нь түүнийг хамгийн харгис, аймшигтай алуурчин болгож харагдуулдаг. 

5. Төгс мэдрэхүй ба ухаан

• Баавгайн үнэрлэх мэдрэмж нь нохойноос 7 дахин, хүнээс 2100 дахин хүчтэй. Тэд хэдэн арван километрийн цаана байгаа цус, махны үнэрийг авч чадна.

• Тэд маш чөлөөтэй, ой санамж сайтай бөгөөд ямар ч хавх, занганаас мултарч чадах өндөр IQ-тай амьтан юм. 

Товчхондоо, хуурай газрын экосистемд баавгайг сөрөн зогсох, түүнийг агнах ямар ч байгалийн дайсан байдаггүй тул түүнийг "Төгс махчин" буюу Ultimate Killer гэж нэрлэдэг байна. 

Баянзүрх дүүргийн Улиастайн "Бурхантын ам"-нд баавгай айл руу дайрч, хүний амь насанд хүрсэн харамсалтай хэрэг гараад байна. Энэхүү аймшигт үйл явдал нь баавгай яагаад хуурай газрын хамгийн аюултай, "төгс махчин" болохыг дотоодын түвшинд маш харамсалтайгаар батлан харууллаа. Өмнө дурдсан физик хүчин зүйлс дээр тулгуурлан, яг ийм суурьшлын бүсийн дайралт болон баавгайн антавирыг "Төгс алуурчин" болгодог нэмэлт шалтгаануудыг дэлгэрүүлье:

1. Гэнэтийн "Сүүдэр" мэт тактик

Баавгай аварга том биетэй мэт боловч маш чимээгүй хөдөлдөг. Түүний сарвууны доод талын зөөлөн эд нь ямар ч чимээ гаргалгүй олзондоо ойртох боломжийг олгодог байна. Улиастайн ам шиг ой мод, бут сөөг ихтэй газар баавгай хэдхэн метрийн цаана ирэх хүртэл хүн юу ч анзаарахгүй байх өндөр эрсдэлтэй.

2. Сэтгэл зүйн хувьд "айдас" мэдэрдэггүй

Бусад зэрлэг амьтад (барс, чоно) хүнээс ихэвчлэн эмээж, дайрахаас зайлсхийдэг бол баавгайд тийм айдас байдаггүй. Ялангуяа намар (10 дугаар сар) бол баавгайн ичээндээ орохоос өмнөх "Гиперфаги" (Hyperphagia) буюу хязгааргүй их идэх дон тусдаг үе юм. Энэ үед тэд өөх хуримтлуулахын тулд ухаанаа алдтал улайрч, замдаа тааралдсан ямар ч амьд биет рүү (гэр, байшин руу ч хамаагүй) шууд халддаг. 

3. Биеийн бүтцийн давуу тал: Самардах чадвар

Бусад махчдын дайралт ихэвчлэн хазах үйлдэл дээр тогтдог бол баавгай урд хоёр сарвуугаараа "алгадах, самардах" үйлдлийг асар хүчтэй хийдэг. Харамсалтай хэрэг дээр ч 40 настай эмэгтэй нүүр хэсэгтээ самардуулж хүнд гэмтсэн нь баавгайн хумсны ганцхан тэлэлт хүний арьс, булчин, ясыг хэрчих чадалтайг харуулж байна.

4. Шөнөөр агнах төгс чадвар

Хэрэг 10 дугаар сарын 7-ноос 8-нд шилжих шөнө, харанхуйд гарсан байна. Баавгайн нүдний торлог бүрхүүлийн ард Tapetum lucidum гэх гэрэл ойлгогч давхарга байдаг тул харанхуйд хүнийг бодвол хэд дахин илүү тод хардаг. Хүн харанхуйд баримжаа алдаж сандрах үед баавгай орчноо бүрэн хяналтандаа байлгаж байдаг. 

5. Саад бэрхшээлийг үл тоомсорлогч

Жирийн монгол гэр, модон хашаа, байшингийн хаалга зэрэг нь баавгайн хувьд ямар ч саад болж чаддаггүй. Тэр ердөө ганцхан сарвууныхаа хүчээр гэр, майхныг бүхэлд нь нурааж, хаалгыг цөм цохих чадалтай тул иргэд гэртээ байхдаа ч хамгаалагдсан гэж тайвширч болохгүй юм.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам болон цагдаагийн байгууллагаас тухайн баавгайг хайж байгаа тул Улиастай, Бурхантын ам, Баянзүрх дүүргийн ногоон бүсэд байгаа иргэдийг онцгой сонор сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна.