Австралийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй TMK Energy компани Монгол Улс дахь нүүрсний давхаргын метан хийн (CSG) төсөлдөө сарын олборлолтын шинэ дээд амжилт тогтоосон бөгөөд есдүгээр сарын хийн урсгал өмнөх сараас 8 хувиар өсжээ. Тус компанийн эзэмшиж буй 1.2 триллион шоо фут (Tcf) нөөц бүхий талбайн хэд хэдэн худагт хийн урсгал шинэ дээд түвшинд хүрсэн нь арилжааны өндөр итгэл найдварыг төрүүлж байна. 

Хийн олборлолт ийнхүү тасралтгүй өсөж байгаа нь тус талбайд шинээр эхлэх гэж буй худаг гаргах болон өрөмдлөгийн ажлын өмнөхөн тохиож байгаа бөгөөд арилжааны анхны шийдвэр гаргахад ердөө хэдхэн долоо хоногийн хугацаа үлдээд байна. 

Өрөмдлөг болон худаг засварын ажил талбарт шилжлээ

Тус компанийн 2026 оны ажлын хөтөлбөрийг долдугаар сард шинэчлэн өөрчилж, шинэ өрөмдлөг болон зардал багатай худаг засварын ажлуудыг туршихаар тусгасан бөгөөд уг ажил одоо талбарт бодитоор хэрэгжиж эхэллээ. Одоогоор ажилгүй зогсож байсан олборлолтын худгийг (LF-03) дахин ашиглалтад оруулахаар худаг засварын төхөөрөмжийг талбай руу зөөвөрлөн байршуулж байна. 

Мөн дараагийн шинэ олборлолтын худаг (LF-08) дээр ажиллах өрөмдлөгийн машиныг гүйцэтгэгч "Major Drilling" компанийн Улаанбаатар хот дахь баазад засварлаж дуусгаад байгаа бөгөөд ойрын хэдэн долоо хоногт багтаан талбай руу хөдөлгөхөөр төлөвлөжээ. Гүйцэтгэгч компани өмнө нь өөр байршилд газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн ажил гүйцэтгэж байсан тул уг засварын ажил дуусахыг хүлээж байсан гэнэ. Төсөлд шаардлагатай урт хугацааны худалдан авалтын тоног төхөөрөмжүүд эхнээсээ хүрэлцэн ирж байгаа бөгөөд аравдугаар сарын дунд үе гэхэд тээвэрлэлт бүрэн дуусах ажээ. 

Хийн урсгалын үзүүлэлтүүд ба технологийн ололт

TMK Energy компанийн Гүйцэтгэх захирал Дугал Фергюсон (Dougal Ferguson) тэмдэглэхдээ, сүүлийн 14 сарын хугацаанд насосны ямар нэгэн бөглөрөл, саатал гараагүй бөгөөд хийн урсгал тасралтгүй нэмэгдсээр байгааг онцоллоо. Есдүгээр сарын дундаж олборлолт өдөрт 30,800 стандарт шоо футод (scfd) хүрсэн бол есдүгээр сарын сүүлийн долоо хоногийн дундаж үзүүлэлт нь 33,400 scfd болж өссөн байна. Энэ нь тус компани 2025 оны наймдугаар сард хийн ордын менежментийн төлөвлөгөөгөө шинэчилснээс хойш олборлолт нь 300 гаруй хувиар өссөн гэсэн үг юм. 

Зөвхөн ганц худаг бус (ялангуяа LF-07 худаг), хэд хэдэн худгаас ийнхүү хийн урсгал зэрэг нэмэгдэж байгаа нь нүүрсний давхарга дахь хийн десорбци (нүүрснээс хий чөлөөлөгдөх процесс) зөвхөн худгийн цооногийн орчимд бус, ордын илүү гүнд амжилттай явагдаж байгааг баталж байна. Энэ хугацаанд уснаас хийг салгах явцад гардаг усны хэмжээ өдөрт 425 баррель орчимд тогтвортой байжээ.

Засгийн газрын дэмжлэг ба Эрчим хүчний төсөл

Тус компанийн удирдлагууд саяхан Монгол Улсад ажиллах үеэрээ Ашигт малтмал, газрын тосны газар (АМГТГ), Хүнд үйлдвэрийн яам болон хий худалдан авах боломжит түншүүдтэй уулзалт хийсэн байна. Эдгээр уулзалтууд нь Монгол Улсын Засгийн газраас эрчим хүчний хараат бус байдлыг бэхжүүлэх, нүүрсний давхаргын метан хийн салбарыг хөгжүүлэх улс төрийн хүчтэй дэмжлэг байгааг дахин баталгаажуулсан юм. 

TMK Energy компани өөрийн монгол түнш болох "Дашваанжил" ХХК-тай хамтран тус хийн ордод түшиглэсэн 1 мегаваттын хүчин чадалтай "Хийнээс цахилгаан гаргах" (Gas-to-Power) төслийг хэрэгжүүлж байна. Уг цахилгаан станц нь тус компанийн дотоодын үйл ажиллагааны эрчим хүчний хэрэгцээг хангахын зэрэгцээ ойр орчмын уул уурхайн үйлдвэрүүдийг найдвартай цахилгаанаар хангах боломжтой.

Уул уурхайн гол бүс нутагт найдвартай эрчим хүчний эх үүсвэр маш өндөр үнэ цэнтэй тул энэхүү жижиг төсөл нь том ордыг ирээдүйд хөгжүүлэх явцад хийг шууд зах зээлд гаргаж, мөнгөжүүлэх анхны практик алхам болох юм. Хоёр тал арилжааны гэрээ хэлцлүүдээ эцэслэж, 2026 оны аравдугаар сарын эцэс гэхэд хөрөнгө оруулалтын эцсийн шийдвэрт (FID) хүрэхээр төлөвлөгөөний дагуу ажиллаж байна.

Олборлолт тогтвортой өсөж, шинэ худгууд бэлэн болж буй энэ үед TMK Energy компани өөрийн боловсруулсан "ордын шинэ жор" нь ганцхан сайн худагнаас хальж, бусад талбайд хэрхэн хэрэгжихийг бодитоор туршиж, Монголын хийн аварга нөөцийг нээх томоохон алхмуудыг арга зүйн дагуу нэг нэгээр нь угсарч байна.