Шинэ Зеландын төрийн өмчит "Kiwibank" банк өөрийн брэндийн шинэ дүр төрх болох "Бак" (Buck) нэртэй хонины зурагтай, насанд хүрэгчдэд зориулсан хошигнол (меме)-уудыг сошиал медиагаас устгах гэж оролдсоныхоо дараа үг хэлэх эрх чөлөөний томоохон маргааны төвд орлоо.

"Kiwibank" нь 2026 онд хэрэглэгчдийг үндэсний банкараа үйлчлүүлэхийг уриалсан сурталчилгааны аяныхаа хүрээнд ногоон ноостой, өхөөрдөм "Бак" хонины дүрийг олон нийтэд танилцуулсан юм. Гэвч уг дүр цахим орчинд олон улсын анхаарлыг татаж, "X" (хуучин нэрээр Twitter) платформ дээр Шинэ Зеландчуудын тухай хэвшмэл ойлголт болон уг хонины "царайлаг" төрхийг элэг доог болгосон меменүүд вирус мэт тархаж эхэлжээ.

Уг хэрэг явдалтай холбоотой гол баримтууд:

• Цахим эсэргүүцэл ба "Стрейзандын эффект":
  Банкны зүгээс зохиогчийн эрх зөрчсөн гэх үндэслэлээр хандаж, "X" платформаас Бак хонины зургуудыг устгуулж эхэлсэн байна. Гэвч энэхүү үйлдэл нь эсрэгээрээ хэрэглэгчдийн дунд тэмцэл өрнүүлж, анхны пост нь 4 сая гаруй хандалт авснаас гадна хэрэглэгчид улам олноор нь шинэ меме зохиож, цахим сүлжээгээр бөмбөгдөж эхэлжээ. Энэ нь ямар нэгэн зүйлийг нуух эсвэл хориглох гэсэн оролдлого нь илүү их анхаарал татдаг "Стрейзандын эффект"-ийн сонгодог жишээ болсон байна.

• Банкны тайлбар: "Kiwibank"-ны хэвлэлийн төлөөлөгч Бен Мабон мэдэгдэхдээ, тэд Бакийн дүрсийг ашиглан насанд хүрэгчдэд зориулсан, зүй бус болон хор хөнөөлтэй контентуудыг хуваалцаж байсан учраас ийм арга хэмжээ авсан бөгөөд зүгээр суугаад харах нь буруу алхам байсан гэж хамгаалжээ.

• Үг хэлэх эрх чөлөөний холбооны шүүмжлэл: Шинэ Зеландын "Үг хэлэх эрх чөлөөний холбоо" (Free Speech Union)-оос тус банканд ил захидал илгээж, цензур тогтоож байна хэмээн буруутгав. Тэд "Зохиогчийн эрх нь бүтээлч ажлыг хуулбарлахаас хамгаалдаг болохоос биш, хүмүүс брэндийг шоолж, инээхийг хориглодог хууль биш. Зохиогчийн эрхийг ашиглаж өөрт таалагдахгүй байгаа үзэл бодлыг устгах нь цензур мөн, тэр нь хонь байсан ч хамаагүй" гэж мэдэгджээ.

Дашрамд дурдахад, Шинэ Зеланд улс нь хүн амаасаа олон хоньтой гэдгээрээ алдартай бөгөөд 2025 оны байдлаар нэг хүнд 4.5 хонь ногдож байгаа аж.