Казахстан улс шинэ газрын тосны эрэлдээ АНУ, Их Британи, Хятадын аваргуудыг нэгтгэж байна.

Казахстан улсын эрчим хүчний салбарт сүүлийн жилүүдэд гараагүй томоохон хэмжээний мега-түншлэл хэрэгжихээр боллоо. Тус улсын үндэсний газрын тос, байгалийн хийн «КазМунайГаз» (КМГ) компани газрын тосны шинэ ордуудыг илрүүлэх зорилгоор АНУ, Их Британи, Хятадын эрчим хүчний аваргуудыг нэгтгэсэн олон улсын геологи хайгуулын консорциум байгуулахаар албан ёсоор ажиллаж байна.

Энэхүү түүхэн консорциумд АНУ-ын Chevron, Их Британийн Shell, түүнчлэн Хятадын төрийн өмчит Sinopec болон CNOOC компаниуд оролцохоор төлөвлөж байгааг «КазМунайГаз» компанийн удирдлагын орлогч дарга Курмангазы Ысказиев мэдэгдлээ. Төслийн бэлтгэл ажил хангагдсан бөгөөд 2026 оны эцэс гэхэд консорциумыг албан ёсоор байгуулж дуусахаар талууд шахуу хуваарьтай ажиллаж байна.

Төслийн гол тоо баримтууд ба техникийн үзүүлэлтүүд

• Санхүүжилт: Олон улсын оролцогч талууд геологи хайгуулын эхний шатанд ойролцоогоор 500 сая ам.долларын шууд хөрөнгө оруулалт хийнэ.

• Хайгуулын цар хүрээ: Нийт 60,000 тууш километр талбайд өндөр нарийвчлалтай 2D сейсмологийн судалгааг хийхээр төлөвлөжээ.

• Засгийн газрын дэмжлэг: Одоогийн байдлаар Казахстаны Эрчим хүчний яам болон холбогдох төрийн байгууллагуудтай хайгуулын тусгайлсан 23 төсөл дээр эрчимтэй хэлэлцээ хийж байна.

"Супер гүний" өрөмдлөг: Технологийн шинэ эрин үе

Энэхүү консорциумын хамгийн сонирхолтой бөгөөд гол онцлог нь "Супер гүний өрөмдлөг" хийх явдал юм. Инженерүүд гадаргуугаас доош 5.5-аас 10 километр хүртэлх гүнд хайгуулын цооногуудыг өрөмдөхөөр зорьж байна.

Үүнийг контекстоор тайлбарлавал, Казахстаны өнөөгийн эдийн засгийг нуруундаа үүрч буй хамгийн том ордууд болох Тенгиз, Кашаган-ы өрөмдлөгийн хамгийн дээд гүн нь 5.5 км орчим байдаг. Тэгвэл энэ удаагийн шинэ төслөөр урьд өмнө хүрч байгаагүй гүнд нэвтрэх бөгөөд үүнд дэлхийн топ корпорациудын супер-технологи, туршлага нэн шаардлагатай байгаа юм.

Олон улсын аваргууд яагаад Казахстаныг зорих болов?

Казахстаны одоо ашиглаж буй үндсэн ордуудын тосны нөөц хэдийнээ 70 хүртэлх хувиар шавхагдаж, олборлолт буурах шатандаа орсон тул ирээдүйн гарцыг тогтвортой байлгах шинэ эх үүсвэр зайлшгүй хэрэгтэй болсон. Нөгөө талаас дэлхийн геополитикийн нөхцөл байдал дунд эрчим хүчний аваргууд найдвартай, тогтвортой түнш хайж буйн илрэл нь энэ юм.

Энэхүү 500 сая ам.долларын консорциум нь зөвхөн Казахстаны дотоодын асуудал биш юм. Барууны технологийн ноу-хау болон Азийн асар том зах зээлийн тоглогчид нэг дор цугласан нь Төв Азийн бүс нутаг дэлхийн эрчим хүчний газрын зурагт стратегийн маш чухал байр суурьтай хэвээр байгааг харуулж байна. Хэрэв 10 км хүртэлх супер гүний өрөмдлөг амжилттай болбол Казахстан улс ирэх хагас зуун жилийн газрын тосны нөөцөө баталгаажуулж чадах юм.