Дэлхий даяар өрнөж буй хиймэл оюун ухааны (AI) дэд бүтцийн бүтээн байгуулалт болон санах ойн чипний хомсдолоос үүдэн Хятад улсын нэгдсэн хэлхээний (IC) буюу чипний экспорт 2026 оны 9 дүгээр сард өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 136 хувиар огцом өсөж, 45 тэрбум ам.долларт хүрлээ. Энэхүү үзүүлэлт нь Хятад улс дэлхийн хагас дамжуулагчийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд голлох нөлөөтэй хэвээр байгааг харуулж байна. 

АНУ-ын засаг захиргаанаас Хятадын технологийн салбарыг боомилох зорилгоор тавьсан цуврал хориг, хязгаарлалтууд нь эсрэгээрээ Хятадын дотоодын чип үйлдвэрлэгчдийг урьд өмнө байгаагүй асар их ашиг орлого руу хөтөлж, биеэ даах үйл явцыг нь эрчимжүүлж байна. 

Гаалийн албан ёсны мэдээгээр, Хятад улс 9 дүгээр сард 32.7 тэрбум ширхэг чип экспортолсон нь тооны хувьд өмнөх оныхоос ердөө 1 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Гэвч хиймэл оюун ухааны хурдацтай хөгжил нь тооцоолон бодох хүчин чадлын хөрөнгө оруулалтыг эрс нэмэгдүүлж, чипний үнийг дэлхийн зах зээлд хөөргөсөн нь экспортын мөнгөн дүнг ийнхүү хоёр дахин нэмэгдүүлэх гол хөшүүрэг болжээ.

АНУ-ын зүгээс сүүлийн гурван жилийн хугацаанд Хятадын дэвшилтэт чип болон хагас дамжуулагч үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж авах сувгуудыг хаахаар тууштай оролдож байгаа ч Хятадын үйлдвэрлэгчид дэлхийн технологийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд гүн бат байр суурьтай хэвээр байгааг энэ тоо баримт нотолж байна. 2026 оны эхний есөн сарын байдлаар Хятад улс нийт 275.2 тэрбум ширхэг чипийг бараг 302 тэрбум ам.доллароор экспортолжээ.

Хиймэл оюун ухааны (AI) асар их эрэлт болон барууны хоригийн улмаас Хятадын технологийн компаниуд дотоодын үйлдвэрлэгчдийг зорих болсон нь тэдний санхүүгийн үзүүлэлтийг түүхэн дээд цэгт нь хүргэлээ.

• SMIC (Хятадын хамгийн том чип үйлдвэрлэгч): Тус компани 2026 оны хоёрдугаар улиралд түүхэндээ анх удаагаа 3 тэрбум ам.долларын борлуулалтын босгыг давж, орлого нь өмнөх оныхоос 36.1 хувиар өсжээ. Хамгийн гол нь цэвэр ашиг нь 261.7 хувиар буюу бараг 3 дахин огцом өсөж, 479.2 сая ам.долларт хүрсэн байна. SMIC компанийн үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын ашиглалт 93.7 хувьд хүрсэн тул чипнийхээ үнийг нэмж эхэлжээ. Компани 2026 оны нийт орлогоо 11 тэрбум ам.долларт хүрнэ гэж таамаглаж байна. 

• Бусад үйлдвэрлэгчид: Санах ойн чип үйлдвэрлэгч CXMT компанийн орлого 130 хувиар үсрэлт хийж, 8 тэрбум ам.долларт хүрсэн бол ухаалаг машины болон бусад чип үйлдвэрлэгч Hua Hong компани мөн рекордоо шинэчилсээр байна

АНУ-аас тавьсан сүүлийн үеийн (2026 оны) шинэ хориг

Вашингтон уламжлалт аргаар чипний экспортыг хаах нь хангалтгүй байгааг ухаарч, 2026 онд хуулийн цоорхойнуудыг нөхөх дараах шинэ тактикуудыг хэрэгжүүлж эхэлжээ:

• Үүлэн технологийн (Cloud) цоорхойг хаасан нь: Хятадын AI компаниуд Америкийн хүчирхэг чипүүдийг (Nvidia H100/H200 гэх мэт) худалдаж авч чадахгүй ч, Тайланд, Индонез, Малайз дахь дата төвүүдээр дамжуулан "үүлэн технологи" ашиглан алсаас удирдаж, хиймэл оюун ухаанаа хөгжүүлж байв. АНУ-ын Худалдааны яам (BIS) 2026 оны 8 дугаар сараас эхлэн энэхүү алсын хандалтыг албан ёсоор хааж, хяналт тогтоож эхэлжээ. 

• "Аффилиат" буюу хамаарал бүхий компаниудын хатуу дүрэм: АНУ-ын хар жагсаалтад орсон Хятадын компаниуд өөрсдийн охин компани болон гуравдагч улс дахь салбаруудаараа дамжуулан чип авдаг байсан сувгийг хаах 50%-ийн аффилиат дүрмийн хөнгөлөлтийн хугацаа 2026 оны 11 дүгээр сард дуусгавар болж, хориг бүрэн хэрэгжиж эхэлнэ. 

• Дата төвийн үндэсний хуваагдал: БНХАУ өөрийн улсад баригдаж буй 295 тэрбум ам.долларын өртөгтэй үндэсний AI дэд бүтцийн сүлжээнд ашиглагдах чипний 80-аас доошгүй хувийг зөвхөн дотоодын (ялангуяа Huawei) нийлүүлэгчдээс авахаар хуульчилсан нь Америкийн Nvidia, AMD зэрэг компаниудыг Хятадын зах зээлээс бүрмөсөн шахаж гаргалаа. 

Үр дүн: "Хоёр тусдаа дэлхий"

АНУ-ын хориг нь Хятадын дээд зэрэглэлийн технологийн хөгжлийг түр хугацаанд удаашруулсан боловч урт хугацаандаа дэлхийн технологийн салбарыг хоёр тусдаа системд хуваачихлаа. Хятад улс одоо баруунаас хамааралгүй өөрийн гэсэн хагас дамжуулагчийн экосистемийг бүрэн босгож чадсан бөгөөд тэдний хямд, бүтээмжтэй AI чипүүд дэлхийн өмнөд хагасын орнуудад эрчимтэй нэвтэрч, барууны давамгайлалд заналхийлж эхэлжээ.