Associated Press агентлагийн мэдээлснээр Монголын хамгийн том зэсийн уурхайнуудын нэгийг ажиллуулагч компани Хятадтай залгаа хилийн боомт дээр тавигдсан хязгаарлалтын улмаас сүүлийн хоёр долоо хоногийн хугацаанд зэсийн баяжмалын экспорт даруй 70 орчим хувиар буурсан талаар Пүрэв гарагт хэлсэн байна.

Энэхүү хязгаарлалт нь орлого алдах болон Монголын уул уурхайн аварга салбарт саатал үүсэж болзошгүй гэсэн болгоомжлолыг төрүүлж байна.

Дэлхийн хамгийн том зэсийн уурхайнуудын нэг болох Оюу толгой уурхайн оператор "Оюу Толгой" ХХК-ийн мэдээлснээр, Хятадын хилээр зэсийн баяжмал тээвэрлэдэг авто цувааны тоо ердийн үед өдөрт 12-13 байдаг байсан бол одоо ердөө 4 орчим болж цөөрсөн байна. Уг хязгаарлалт нь Монголын Гашуунсухайт боомттой хиллэдэг Хятадын Ганцмод боомтоор нэвтрэх тээврийн хэрэгслүүдэд нөлөөлж байгаа юм.

Экспортын энэхүү тасалдалт нь хэвийн үйл ажиллагааны үеийнхтэй харьцуулахад үнийн дүнгээрээ ойролцоогоор 300 сая ам.долларын буурсан бөгөөд хэрэв хязгаарлалт он дуустал үргэлжилбэл 1.2 тэрбум ам.долларт хүрч болзошгүй талаар орон нутгийн хэвлэлүүд Лхагва гарагт мэдээлсэн байна.

"Оюу Толгой" ХХК Пүрэв гарагт Associated Press (AP) агентлагт өгсөн мэдэгдэлдээ уг алдагдлын талаарх мэдээллийг батлаагүй байна.

Монгол Улс бол эдгээр түүхий эдийн дэлхийн хамгийн том хэрэглэгч болох Хятад улсын нүүрс, зэсийн гол нийлүүлэгч юм.

Монголын хилийн албаны хүмүүсийн хэлснээр, уг удаашрал нь Хятадын Ганцмод боомтын дэд бүтэц, технологийн шинэчлэлтэй холбоотой ажээ.

Хятадын Өвөр Монголын өөртөө засах орны эрх баригчид AP агентлагийн асуулгад нэн даруй хариу өгөөгүй байна.

Өнгөрсөн наймдугаар сард Хятадын эрх баригчид хилээр нэвтэрч буй ачааны машины жолооч нарт зориулсан тээврийн хэрэгсэл доторх царай таних системийг нэвтрүүлсэн бөгөөд суурилуулалт, засвар үйлчилгээний ажил нь хилийн нэвтрүүлэх чадварт нөлөөлсөн гэж Монголын хилийн албаныхан тайлбарлав.

Монголын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн мэдээлснээр, анх есдүгээр сарын сүүлчээр дуусах ёстой байсан уг ажил ирэх арванхоёрдугаар сарын төгсгөл хүртэл үргэлжилж магадгүй талаар Бээжин дэх БНХАУ-ын Элчин сайдын яамнаас мэдэгдсэн гэж Монголын засгийн газар уламжиллаа.

Засгийн газрын хуралдааны үеэр зарим сайд нарт хилийн боомтод ажиллаж, Хятадын эрх баригчидтай уулзах үүрэг өгсөн талаар Монгол Улсын Сангийн сайд М.Загджав хэлснийг орон нутгийн хэвлэлүүд мэдээлсэн байна.

Монголын талын бүх тээврийн замууд нээлттэй байгаа бөгөөд хязгаарлалтын цаана ямар нэгэн улс төрийн шалтгаан байгааг засгийн газар мэдэгдээгүй гэж Зам, тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайхан хэлэв.

Монголын зэсийн салбар улсын экспортын орлогод улам бүр чухал хувь нэмэр оруулах болсон юм. 2026 оны эхний есөн сарын байдлаар зэсийн баяжмалын экспорт 2 сая тоннд хүрсэн гэж мэдээлжээ.

Боомтын хязгаарлалт нь Гашуунсухайтаар гарах Монголын нүүрсний экспортод мөн нөлөөлж, хилээр нэвтрэх тээврийн хэрэгслийн тоо өдөрт 1,300 байснаас 1,000 гаруй болж буурсан гэж хилийн албаныхан мэдэгдлээ.

Монгол Улс нь нүүрс, зэс, алт, уран, жонш зэрэг ашигт малтмалын арвин нөөцтэй бөгөөд эдийн засаг нь ДНБ-ийх нь дөрвний нэг орчмыг бүрдүүлдэг уул уурхайн салбараас ихээхэн хамааралтай байдаг. Тэр дундаа хил дамнасан худалдааны тасалдалт болон түүхий эдийн үнийн хэлбэлзэлд маш мэдрэг юм.

Өнгөрсөн жил нүүрс болон зэсийн баяжмал нь Монгол Улсын нийт бараа бүтээгдэхүүний экспортын 82.3 хувийг бүрдүүлсэн бөгөөд нийт экспортын 89.4 хувь нь Хятад улс руу гарсан байна. Мөн Монгол Улс нь Хятадын коксжих нүүрсний импортын тэргүүлэгч нийлүүлэгч байсан бөгөөд 2025 онд Хятадын коксжих нүүрсний импортын шаардлагатай хэмжээний орчим хувийг (51%) дангаараа хангажээ.